زمینه چینی متیس برای صلح در یمن با مخالفت با طرح امارات

میدل ایست نیوز: وقتی امارات متحده عربی نقشه تازه ای در سال 2018 برای آغاز عملیاتی پرمخاطره در جنگ یمن طراحی کرد تا مهم ترین بندر یمن را از نیروهای مورد حمایت ایران بگیرد، برای گرفتن کمک سراغ امریکایی ها رفت. اما پاسخ امریکا آن چیزی نبود که امارات انتظار داشت.

روزنامه «وال استریت جورنال»، به نقل از منابع مطلع از سیر مذاکرات خبر داده که مقامات نظامی اماراتی نقشه خود را با جزئیات کامل به تیم ژنرال «جوزف ووتل»، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده آمریکا، که مسئول عملیات نظامی امریکا در خاورمیانه است، اطلاع دادند. اما، به گفته این منابع، ژنرال ووتل به اماراتی ها هشدار داد که در دستیابی به این بندر یمنی به مشکل خواهند خورد. او به اماراتی ها گفته بود که امریکا خنثی کننده مین و پهپاد و اطلاعات لازم برای گرفتن بندر حدیده را در اختیارشان نخواهد گذشت. بندر حدیده دروازه اصلی ورود کمک های انسان دوستانه به یمن در طول جنگ بود.

این عقب نشینی امریکا در ماه ژوئن 2018، عامل اصلی شکست حمله امارات بوده و به فرستاده ویژه سازمان ملل فرصتی حیاتی داد که مذاکرات صلح در سوئد را آغاز کند. مذاکراتی که به آتش بس انجامید و ناظران سازمان ملل از هفته گذشته وارد یمن شدند تا روند اجرای آتش بس را زیر نظر داشته باشند تا از ماه جاری میلادی دور تازه مذاکرات آغاز شود.

نقش جنرال ووتل و در پشت وی «جیم متیس»، وزیر دفاع مستعفی امریکا آن بود که برای کاهش فعالیت نظامی عربستان و امارات در یمن بکوشند و حمایت نظامی مستقیم امریکا از جنگ در یمن را محدود کنند و به مشورت های استراتژیک به عربستان در این جنگ بسنده کنند.

سنای امریکا در اوایل دسامبر 2018 بر خلاف نظر دولت این کشور توقف کامل کمک ها به جنگ در یمن را تصویب کرد.

متیس در پی تصمیم ناگهانی رئیس جمهور امریکا درباره خروج نظامیان امریکایی از سوریه استعفا داد و در اول ژانویه رسما سمت خود را واگذار کرد، ژنرال ووتل نیز در اوایل سال 2019 بازنشسته خواهد شد.

منابع آگاه از روند مذاکرات صلح در یمن خبر می دهند که جنرال متیس، وزیر دفاع امریکا، در تماس دائم با «یوسف العتیبه» سفیر امارات در واشگتن و نیز با «مارتین گریفیتس» نماینده سازمان ملل در یمن، بود و تأکید داشت که مستشارانی از ارتش امریکا در مذاکرات صلح در سوئد حضور داشته باشند.

ووتل نیز نقشی مهم در توقف جنگ در یمن داشت. او مذاکراتی با فرماندهان نظامی اماراتی و عربستانی درباره نقشه های آنان برای جنگ در یمن انجام داد. به گفته منابعی بلندپایه در جنگ، نقش متیس و ووتل در کاهش تحرکات نظامی ائتلاف عربستان در یمن بسیار مهم بود و آنان متحدان امریکا در خلیج را به جدیت در مذاکرات صلح واداشتند.

شایان توجه است که پنتاگون و ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده از اظهار نظر درباره اقدامات متیس و ووتل پیش از آغاز مذاکرات و آتش بس خودداری کردند. اما یک مقام بلندپایه در دولت امریکا تأکید کرد که متیس شخصاً به کشاندن عربستانی ها به سمت صلح دخالت کرد.

یک مقام غربی نیز به این روزنامه گفت: «کاری که آنها کردند باورنکردنی است. همواره حضور داشتند و واقعا تلاش کردند. آنان توانستند همه را متقاعد کنند که تنها پایان دادن به این جنگ احمقانه راه حل سیاسی است».

جنگ در یمن معضل بزرگی برای دولت ترامپ شده بود، زیرا او سلاح های پیشرفته و اطلاعات نظامی در اختیار عربستان و امارات قرار می داد.

این منابع آگاه تأکید کرده اند که اشتباهات بزرگ عربستانی ها در هدف قرار دادن غیر نظامیان باعث خشم شدید این دو مقام امریکایی شده بود. در اوت 2018، وقتی یک سرویس مدرسه در یمن هدف قرار گرفت و 40 کودک یمنی جان باختند، عربستان در آغاز از این عملیات دفاع کرد، اما این منابع می گویند که متیس و ووتل تهدید کردند که همه حمایت های خود از عربستان را متوقف خواهند کرد و در نهایت عربستان اعتراف کرد که اشتباه شده است.

ماجرای قتل «جمال خاشقجی» و بالاگرفتن انتقادات از حاکمان عربستان در حکومت امریکا، فرصت مناسبی برای کاهش کمک ها به عربستان سعودی بود. در نهایت سفیر امارات در واشنگتن اعلام کرد: «چند ماه است که همه اتفاق نظر دارند که برای پایان نزاع در یمن باید راه حل سیاسی پیدا کرد».

در ماه های اخیر متیس وقت بیشتری را صرف پرونده یمن کرد. او مذاکرات متعددی با نماینده سازمان ملل داشت. در اواخر نوامبر متیس در مصاحبه ای گفت: «تقریبا در دو هفته یک بار با گریفیتس صحبت می کنم، چه رو در رو و چه تلفنی. گاهی هم چند بار در هفته».

جنرال ووتل نیز به گفته منابع آگاه به اماراتی ها هشدار داده بود که هرگونه عملیات زمینی ـ دریایی برای گرفتن حدیده به یک فاجعه ختم خواهد شد و تأکید کرده بود که انتظار هیچ کمکی را ازسوی امریکا در این باره نداشته باشند.

قرار است از اول ژانویه «پاتریک شاناهان» که پیشتر مدیر اجرایی شرکت هواپیماسازی بوئینگ بوده به عنوان سرپرست وزارت دفاع تعیین شود. شاناهان تجربه نظامی یا سیاسی چندانی ندارد. باید دید که او تلاش های متیس برای پایان دادن به بحران یمن را ادامه خواهد داد یا نه.