عربستان «از نفس افتاده» در بحران های «خودساخته»

میدل ایست نیوز: «ژئوپلتیک خاورمیانه به جان بازار نفت افتاده است». این توضیح پایگاه امریکایی «بلومبرگ» درباره حادثه حمله به پالایشگاه های آرامکو در بقیق بود و افزود که همه نگران بروز چنین حادثه ای بودند.

پهپادها یا شاید موشک ها قلب زیرساخت های تولید و صادرات نفت عربستان و بزرگ ترین پالایشگاه نفت جهان را هدف گرفت. کسی هنوز از حجم خسارت ها اطلاعی ندارد.

شرکت مشاوره «انرژی سپکتس» در گزارشی گفت که احتمالا پس از این حملات عربستان به خریدار بزرگ تولیدات تصفیه شده نفتی تبدیل شود، چون بیش از نیمی از تولید نفت خام را از دست داده است. این شرکت پیش بینی کرده که آرامکو به زودی حجم بزرگی از بنزین و نفت گاز و روغن موتور خریداری کند.

حملات به آرامکو که نه اولین مورد بود و نه احتمالا آخرین مورد خواهد ماند از مدتی نه چندان کوتاه پیش از این قابل پیش بینی بود. عربستان از سال 2015 اعلام کرد که جنگی «کوتاه اما قاطع» در یمن راه خواهند انداخت تا از دولت مورد حمایت خود در یمن دربرابر حوثی ها دفاع کند. این جنگ اما تا امروز طول کشیده و به جنگی پوچ و خارج از کنترل تبدیل شده و ثبات کل منطقه را تحت تأثیر قرار داده است و در نهایت ستون فقرات اقتصاد عربستان را هدف قرار داده است.

شبکه ای از بحران ها

عربستان از زمان آغاز این جنگ که دودش به چشم خود عربستان رفت، خود را درگیر شبکه ای از بحران های پیچیده کرد. بحران هایی که نشانه های ملموسی که از پایان آن خبر دهد دیده نمی شود. بحرانی که در آغاز برای عربستان سیاسی بود سپس نظامی شد و اکنون دامن اقتصاد عربستان را هم گرفته است.

ورود امریکا و رئیس جمهور آن به ماجرا هم مشکلات را پیچیده تر کرد. شاید آخرین دخالت منفی رئیس جمهو امریکا توئیتی بود که در آن گفت می داند این حمله کار کیست اما منتظر تصمیم عربستان می ماند. او نوشت که امریکا دستش بر ماشه است و تحت هر شرایطی به همکاری با عربستان ادامه می دهد. از این سخن می توان چنین برداشت که او خود را برای مرحله تازه ای از باج خواهی از عربستان آماده کرده است. او که عملا ایران را به این حملات متهم کرده، به خوبی می داند که عربستان در پی راه انداختن جنگ تمام عیار با ایران نیست. پس امریکا می تواند به تأمین امنیت عربستان کمک کند. تأمین امنیت هم هزینه بر است و باید درباره هزینه هایش مذاکره کرد.

او همزمان به تلاش هایش برای جلب نظر موافق ایران با مذاکره مستقیم ادامه می دهد تا بتواند به توافقی دوجانبه میان امریکا و ایران برسد و از آن در تبلیغات انتخاباتی اش استفاده کند. روشن است که توافق احتمالی برای حفظ امنیت عربستان هم خود برگ برنده ای در انتخابات تواند بود.

کسی تردید ندارد که درگیری مستقیم عربستان با ایران فاجعه ای بزرگ برای ریاض به دنبال خواهد داشت و مشکلاتش در باتلاق یمن را سخت تر، اگر نگوییم لاینحل، خواهد کرد. نه ترامپ نه پوتین حاضر به دخالت در جنگی که معلوم نیست آخرش چه می شود نخواهند شد. همین را درباره نیروی نظامی «سپر جزیره» که متشکل از چند کشور منطقه است می توان گفت. امارات هم حاضر به همکاری با عربستان در این باره نیست، چون چنین جنگی برای امارات خسارت محض خواهد بود.

آنچه از اقدامات غرب علیه ایران می بینیم نشان می دهد که همه می خواهند رفتار ایران را کنترل کنند و از راه سیاسی با ایران به تفاهم برسند. همه حرف ها درباره جنگ تمام عیار با ایران بیش از هر چیز ابراز نگرانی مشفقان و آرزوی بدخواهان منطقه است و نه چیز بیشتر.

منافع امریکا

کشاندن عربستان به جنگ یا به آستانه آن دستاوردی برای ترامپ و غرب است. جنگ یعنی فعال شدن کارخانه های تولید سلاح، و بعد از آن هم سرمایه گذاری برای بازسازی که البته شرکت های امریکایی در عربستان پیش قدم خواهند شد.

خلاصه اینکه در این صحنه ناآرام منطقه، ریاض اوضاع خوبی ندارد و راه حل ها و فرصت های چندانی هم در پیش ندارد ضمن اینکه نمی تواند وضعیت کنونی را هم ادامه دهد. به نظر می آید مذاکره با همه اطراف یمن و تلاش برای پایان دادن جنگ راهی اجتناب ناپذیر باشد.

در قدم بعدی، عربستان باید مذاکره جدی با ایران را آغاز کند تا راه را بر هر دخالت فرامنطقه ای ببندد و اختلافاتش را با ایران حل کند و سپس سراغ ترکیه برود و محوری قدرتمند و سه جانبه در منطقه بسازد.