تهران صبر استراتژیک دارد، اما متحدانش نه/ مشکل تهدید متحدان ایران در منطقه برای آمریکایی ها

گروه های متحد ایران می توانند زندگی آمریکا را جهنم کنند. مساله وحشتناک این است که ایران تصویری از خود به عنوان هدایت کننده این گروه ها ارائه کرده و از این رو، مسئولیت اقدامات آنها بر گردن ایران خواهد بود. اما درک این مساله مهم است که این گروه ها به طور مستقیم به ایران پاسخگو نیستند و از این رو، ممکن است شرایطی پیش آید که هر طرفی در خوانش اقدامات طرف مقابل مرتکب اشتباه شود.

نویسنده: سالومه اندرسون

میدل ایست نیوز: حمله موشکی ایران به پایگاه های عراقی مقر نیروهای آمریکایی که هیچ تلفاتی نداشت و عمدتا نمادین بود، ظاهرا با هدف رفع نیاز فوری واکنش به ترور سردار قاسم سلیمانی، فرمانده نیروهای قدس سپاه پاسداران، صورت گرفت. ایران همزمان با این حمله موشکی اعلام کرد که در صورتی که آمریکا درصدد ضدحمله برنیاید، به دنبال تشدید بیشتر تنش ها نخواهد بود و به نظر می رسد دونالد ترامپ، رئیس جمهوری ایالات متحده، هم فعلا قصد نشان دادن واکنش نظامی ندارد. حتی اگر ایران از این حمله احساس رضایت داشته باشد، اکنون سوال این است که گروه های متحد آن در منطقه هم به همین حمله تلافی جویانه رضایت خواهند داد یا همچنان به انتقام جویی ترور سردار سلیمانی از طریق حملات بیشتر به منافع آمریکا و متحدان آن ادامه می دهند؟

سردار سلیمانی که معمار اصلی تلاش های استراتژیک ایران برای گسترش دسترسی منطقه ای و تضعیف نفوذ ایالات متحده به شمار می رفت، به ویژه در گروه های متحد ایران همچون حزب الله محبوبیت داشت. او که دائما در سفر بود، بر شبکه وسیعی از نیروهایی متحد ایران در منطقه نظارت داشت و الهام بخش پیروان در سراسر منطقه تحت نفوذ ایران بود. تصاویر او را می توان از جنوب لبنان تا یمن اغلب در حالی که در کنار آیت الله علی خامنه ای، ولی فقیه و رهبر انقلاب ایران، ایستاده، یافت. جنگجویان در خطوط مقدم تصویر سلیمانی را می دیدند و همین امر آنها را به سمت هدفشان سوق می داد.

به همین دلیل هم بود که گروه های متحد ایران در منطقه بلندترین فریادها را در درخواست از ایران برای تلافی اقدام ایالات متحده سر دادند. سید حسن نصرالله، رهبر گروه شبه نظامی و حزب سیاسی شیعه حزب الله در لبنان، در هشداری شدیدالحن به ایالات متحده گفت: «این ارتش آمریكا بود كه او را كشت و آنها، پایگاه های نظامی، سربازان، افسران و کشتی های جنگی آمریکا، بهای آن را خواهند پرداخت.» این نگرش در میان دیگر گروه های نزدیک به ایران از جمله در عراق نیز دیده می شود. ابو حسین، یک فرمانده نظامی میان رده حشد الشعبی، مصمم بود که نشان دهد ترور فرماندهان نظامی ایران بدون عواقب نخواهد بود: «حمله موشکی ایران کافی نبود. حملات بیشتری در راه هستند و پایگاه های بیشتری هدف قرار خواهند گرفت. ایران تا زمانی که آمریکا به طور کامل از خاورمیانه خارج نشود، حمله را متوقف نخواهد کرد.»

از زمان حمله ایران به پایگاه های مقر نیروهای آمریکایی در عراق تا کنون چندین موشک به منطقه سبز بغداد که سفارت آمریکا نیز در آن واقع شده، اصابت کرده است. بیشتر این موشک ها توسط نیروهای حشد الشعبی پرتاب شده و فرماندهان ارشد این نیروها آرامش و خودداری از تحریک بیشتر ایالات متحده را خواستار شده اند.

تضاد بین تمایل آشکار تهران برای پایان اقدامات تلافی جویانه متقابل و ادامه لفاظی های خصمانه گروه های متحد آن در منطقه حاکی از یک مشکل بالقوه بزرگ در آینده نزدیک است. ایران از دیرباز دست کم به صورت رسمی از فعالیت های گروه های منطقه ای فاصله گرفته، اما پس از ترور سلیمانی با بسیاری از این گروه ها ابراز نزدیکی کرده است. امیرعلی حاجی زاده، فرمانده هوافضای سپاه پاسداران کنفرانس خبری برگزار کرده که در آن پرچم های مختلف متحدان منطقه ای ایران پشت سر او به نمایش گذاشته شده است. این یک هشدار آشکار به ایالات متحده بود: «اگر به ما حمله کنید، ما هم حمله می کنیم و دسترسی ما گسترده است.»

دینا اسفندیاری، کارشناس ایرانی در بنیاد قرن، معتقد است که هر اندازه هم که ایران و استراتژی نظامی آن حساب شده باشد، باز هم نمی توان انتظار داشت که گروه های نزدیک به آن همواره مطابق این استراتژی ها عمل کنند: «فکر می کنم این گروه ها می توانند زندگی آمریکا را جهنم کنند. مساله وحشتناک این است که ایران تصویری از خود به عنوان هدایت کننده این گروه ها ارائه کرده و از این رو، مسئولیت اقدامات آنها بر گردن ایران خواهد بود. اما درک این مساله مهم است که این گروه ها به طور مستقیم به ایران پاسخگو نیستند و از این رو، ممکن است شرایطی پیش آید که هر طرفی در خوانش اقدامات طرف مقابل مرتکب اشتباه شود. این واقعا خطرناک است چون می تواند به سناریوی جنگ تمام عیار بینجامد.»

یک مخاطره دیگر هم این است که در حمله آمریکایی برای ترور سردار سلیمانی، ابومهدی مهندس، فرمانده نظامی کتائب حزب الله، نیز به همراه او بود. ابوحسین در پاسخ به اینکه اگر ایران اقدامی نکند، حشد الشعبی چه می کند، گفت که از جنگ دست نخواهد کشید: «مهم نیست که ایران متوقف شود. ایران انتقام ترور سلیمانی را گرفته است. حشد الشعبی هم باید انتقام ترور مهندس را بگیرد.»

اقدامات نیروهای منطقه ای نزدیک به ایران از آن جهت اهمیت دارد که ایران اساسا به دنبال مواجهه نظامی با ایالات متحده نیست و به رغم تسریع فعالیت های هسته ای، حتی قصد ساخت سلاح اتمی را هم ندارد.

نفوذ ایران را می توان به دستی بلند در منطقه اشاره کرد که اثر انگشت آن در سراسر خاورمیانه دیده می شود. برخی از قوی ترین متحدان ایران در منطقه حزب الله، حشد الشعبی، حوثی ها در یمن و تا حدی حماس در غزه هستند. بسیاری از این گروه ها دیدگاه مختص خود را درباره ترور سلیمانی و درجات رضایت متفاوتی از قصاص ایران دارند. یک مقام سیاسی حزب الله در بیروت گفت: «گروه شیعیان لبنان آماده است تا در صورت ادامه خصومت ها بین ایالات متحده و ایران، وظیفه خود را انجام دهد. در آینده تشدید تنش های بسیاری علیه منافع آمریکا در خاورمیانه صورت خواهد گرفت. اگر تنش ها تشدید شود و آنها به جمهوری اسلامی حمله کنند، ما دست آمریکایی ها را در مرز لبنان قطع خواهیم کرد و اسرائیل را خواهیم زد.»

این واکنش های متفاوت به حمله موشکی ایران در تلافی ترور سردار سلیمانی نشان می دهند که ایران دو مخاطب متفاوت دارد: مجبور است به نزدیکان خود در منطقه اطمینان دهد که حمله تلافی جویانه انجام خواهد داد و در عین حال، به آمریکا این پیام را بفرستد که اگرچه از توانایی لازم برخوردار است، اما به دنبال یک جنگ گسترده تر نیست. ولی نصر، استاد امور بین الملل در دانشگاه جان هاپکینز، گفت: «من می گویم دولت ایران برای جلب رضایت دوستان خود در لبنان، عراق و در داخل ایران، به این حمله نیاز داشت. آنها موشک های زیادی را به دو پایگاه شلیک کردند و با این حال، تلفات عراقی و آمریکایی وجود نداشت. اما همان زمان فکر می کنم که آنها می خواستند این پیام را به ایالات متحده ارسال کنند که توانایی نظامی برای هدف گرفتن آنچه می خواهند و نزدن آنچه نمی خواهند را دارند.»

کانال تلگرام میدل ایست نیوز telegram
منبع
فارن پالسی
برچسب ها

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن