پیام‌های رزمایش‌های موشکی ایران پیش از دیدار ترامپ و نتانیاهو چیست؟

میدل ایست نیوز: در بحبوحه هشدارهای اسرائیل نسبت به افزایش توانمندی‌های موشکی ایران و گزارش‌ها از قصد بنیامین نتانیاهو نخست وزیر اسرائیل برای بررسی گزینه‌های نظامی علیه ایران در دیدار قریب الوقوع با دونالد ترامپ رئیس جمهور امریکا در هفته آتی، آسمان ایران شاهد رزمایش‌های موشکی گسترده‌ای بوده که سؤال‌هایی را درباره اهداف و پیام‌های آن ایجاد کرده است.

به گزارش الجزیره، رسانه‌های رسمی ایران در روز دوشنبه به نقل از شاهدان عینی و برخی منابع خبر دادند که رزمایش‌های موشکی در تعدادی از مناطق در حال انجام است. همچنین خبرگزاری فارس، نزدیک به سپاه پاسداران ایران گزارش داد که این رزمایش‌ها در شهرهای خرم آباد، مهاباد، اصفهان، تهران و مشهد انجام شده است.

این اخبار چند روز پس از انتشار ویدئویی در شبکه‌های اجتماعی ایران در خصوص انتقال سکو‌های شلیک موشک به سمت استان‌های غربی این کشور منتشر شده است.

این موضوع ایال زامیر رئیس ستاد ارتش اسرائیل را به این امر واداشت که  نگرانی خود را نسبت به اینکه این اقدامات ایران ممکن است پوششی برای انجام حمله غافلگیر کننده باشد، به برد کوپر فرمانده فرماندهی مرکزی امریکا (سنتکام) ابلاغ کند.

رویارویی قریب الوقوع

در همین راستا نتانیاهو بدون اشاره به جزئیات بیشتر گفت که اسرائیل می‌داند که تهران اخیراً رزمایش‌هایی را انجام داده است. وی در کنفرانس مطبوعاتی مشترک با رئیس جمهور قبرس و نخست وزیر یونان در شامگاه دوشنبه تاکید کرد که هرگونه حمله از جانب ایران، با پاسخ شدید از اسرائیل مواجه خواهد شد.

در حالی که گزارش‌های غربی و عبری حاکی از آن است که پرونده موشک‌های تهران در دیدار قریب الوقوع نتانیاهو و ترامپ بررسی خواهد شد، اسماعیل بقائی سخنگوی وزارت خارجه ایران از این دیدار پیشی گرفت و گفت که برنامه موشکی ایران برای دفاع از کیان ایران و جلوگیری از هرگونه حمله توسعه داده شده نه برای مذاکره. برای همین به هیچ عنوان قابلیت‌های دفاعی ایران امری نیست که بشود درباره آن صحبت کرد.

همزمان با تاکید مداوم رهبران سیاسی و نظامی ایران بر آمادگی در بالاترین سطح برای پاسخ به هرگونه تهدید، ناظران ایرانی گزارش‌های مربوط به انجام مانور‌های موشکی ایران را در چارچوب برآوردهایی تفسیر می‌کنند که احتمال قرار گرفتن کشور در معرض حمله‌ای جدید را منتفی نمی‌دانند و پایبندی به حفظ محرمانگی در این شرایط، امری طبیعی در چارچوب آمادگی‌های پیوسته برای مقابله با تهدیدهای موجود تلقی می‌شود.

در همین راستا کیومرث یزدان پناه استاد جغرافیای سیاسی در دانشگاه تهران توضیح داد که خاورمیانه شاهد تنشی است که رویارویی نظامی مستقیم میان ایران و اسرائیل را «محتمل‌ترین گزینه» می‌کند آن هم در وضعیتی که تلاش‌های میانجیگری و گفت‌وگو کم اثر‌ترین راهکار برای مقابله با تنش جاری است.

پیام‌های نظامی

یزدان پناه به الجزیره گفت که معتقد است عمق دشمنی راهبردی تهران و تل آویو به سطحی رسیده است که شاید اوضاع با یک رویارویی جدید آرام گیرد. زمانی که میدان درگیری به روی تمامی سناریو‌ها باز می‌شود، طرف‌های درگیر سعی می‌کنند بخشی از برگ‌های راهبردی خود را به منظور غافلگیر کردن دشمن، پنهان کنند.

وی افزود که با بسته شدن تمامی راه‌ها به سوی گزینه‌های مسالمت آمیز یا سیاسی رویارویی مستقیم نظامی ایران و اسرائیل محتمل‌ترین سناریو می‌شود. بر این اساس برای تهران منطقی است که از پیش هماهنگی‌های لازم را انجام دهد و بر روی آمادگی تمامی تسلیحات راهبردی خود تمرین کند. شرایط فعلی هشدار دهنده ورود به یک دوره سخت است که ممکن است به لحظه‌ای تعیین‌کننده در آینده روابط میان محور مقاومت از یک سو و صف‌بندی‌های غربی و عبری از سوی دیگر، منجر شود.

از طرفی دیگر محمدمهدی یزدی پژوهشگر مسائل نظامی بر این باور است که هدف از انجام آزمایش‌های موشکی از مناطق جغرافیایی مختلف ارسال چند پیام است از جمله اینکه سیستم موشکی ایران فعال و پایدار است و می‌تواند از مکان‌های متنوع و با برد‌های مختلف عمل کند. اسامی ذکر شده در ویدئوهای منتشر شده توسط شاهدان عینی، پیشتر در جریان جنگ ۱۲ روزه هدف حملات موشکی رژیم اشغالگر بودند.

یزدی در گفت‌وگو با الجزیره توضیح داد که ماهیت شلیک از موقعیت‌های مختلف داخلی بیانگر یک استراتژی جدید است که هدف از آن پیچیده کردن محاسبات هرگونه حمله احتمالی علیه تاسیسات نظامی و ارسال پیام ویژه برای اسرائیل است که تهران می‌تواند این بار از مناطقی که دشمن انتظارش را ندارد و سامانه‌های دفاعی دشمن قادر به پوشش یا مقابله با آن نیستند، پاسخ دهد. این امر عنصر غافلگیری را تقویت می‌کند و طرف مقابل که موشک‌های ایرانی را تهدید اصلی می‌داند، نگران‌تر می‌کند.

این کارشناس ایرانی در خصوص شیوه رسانه‌ای این آزمایش‌های موشکی گفت که انتشار ویدئوها از طریق کانال‌های نیمه رسمی، بدون اعلام رسمی قبلی یا تبلیغات علنی الگوی جدیدی است که ایران از زمان جنگ ژوئن گذشته آن را دنبال می‌کند و هدف از آن افزایش محرمانگی و ابهام درباره توان واقعی موشک‌ها و زمان استفاده از آن‌ها است که این موضوع عنصر بازدارندگی روانی را تقویت می‌کند.

پیام‌های سیاسی

در زمانی که مقامات اسرائیلی و امریکایی بر این باورند که توسعه برنامه موشکی ایران تهدیدی مستقیم علیه امنیت تل آویو و ثبات منطقه است، مهدی شکیبایی پژوهشگر سیاسی معتقد است که رزمایش‌های موشکی ایران واکنش عملی ایران به این اظهارات و پیام عملی به واشنگتن و تل آویو است که هرگونه تلاش برای گنجاندن موشک‌ها به عنوان بخشی از هرگونه مذاکرات در آینده، از پیش غیرقابل قبول است.

شکیبایی در گفت‌وگو با الجزیره بیان کرد که از نظر وی این رزمایش‌ها پاسخی پیشدستانه به مذاکرات ترامپ و نتانیاهو در هفته آتی است که پیش بینی می‌شود مسأله موشک‌های ایرانی و گفت‌وگو درباره گزینه‌های موجود برای حمله جدید به ایران موضوع اصلی دستورکار این دیدار باشد. وی تاکید کرد که این رزمایش‌ها پیامی عملی ارسال می‌کنند که هرگونه اقدام خصمانه با قدرت بازدارندگی آماده، مواجه خواهد شد.

شکیبایی افزود که انجام آزمایش‌ها در عمق خاک ایران و به روشی محرمانه بیانگر این است که تهران بدون آنکه منتظر واکنش‌های بین‌المللی بماند یا در برابر فشار‌ها تسلیم شود، بر اساس معادلات امنیتی ویژه خود ابتکار عمل در توسعه زرادخانه دفاعی خود را در دست دارد. این در چارچوب تلاش‌های عملی ایران برای ترسیم تصویری واقعی از قدرت اتکای تزلزل ناپذیر به خود صورت می‌گیرد.

بنا بر اعلام این تحلیلگر ایرانی، ایران از آزمایش‌های نظامی خود به عنوان زبان روشن در راستای ارسال پیام برای نشان دادن قدرت و بازدارندگی از طریق تنوع و گستردگی توان نظامی و انعطاف پذیری تاکتیکی با محرمانه نگهداشتن آن استفاده می‌کند.

وی افزود که هدف از این زبان، ارتقای بازدارندگی مبتنی بر توان داخلی و قانع کردن رقبا به ویژه امریکا و اسرائیل یه این است که هرگونه رویارویی نظامی هزینه گزافی خواهد داشت و برنامه موشکی خط قرمزی است که قابل مذاکره نیست.