میدل ایست نیوز: دعوت رسمی ریاض از دولت «الدبیبه» در لیبی و میانجیگری در قراردادهای تسلیحاتی بزرگ، نشان از راهبرد جدید عربستان سعودی برای موازنه قدرت و گسترش نفوذ در شمال آفریقا است.
به گزارش العربی الجدید، پس از سالها رکود در روابط دیپلماتیک، اکنون ریاض به کانون تحرکات سیاسی دولت وحدت ملی لیبی تبدیل شده است به طوری که گزارشها حاکی از آن است به دعوت رسمی عربستان سعودی، یک هیئت بلندپایه از طرابلس به ریاست عبدالحمید الدبیبه، اواسط ماه جاری میلادی راهی عربستان میشود تا فصل جدیدی از همکاریهای سیاسی و اقتصادی را آغاز کند.
این در حالی است که یخ روابط دوجانبه میان دو کشور در دهم نوامبر گذشته یعنی زمانی شکسته شد که الدبیبه در طرابلس میزبان هیئتی بلندپایه از عربستان سعودی، شامل مدیران بزرگترین گروههای سرمایهگذاری این کشور بود و طی این دیدار، دو طرف فرصتهای تقویت مشارکت در حوزههای سرمایهگذاری انرژی، صنعت و کشاورزی را بررسی کردند.
این سفر به عنوان نخستین نشانه از تمایل متقابل برای گشودن کانالهای همکاری و ارتباط، آن هم به دور از دستهبندیهای سیاسی و درگیریهایی که در سالهای گذشته بر فضای لیبی سایه افکنده بود، قلمداد شد و به این دیدار معنایی سیاسی فراتر از چارچوب اقتصادی اعلام شده، بخشید.
تحلیلگران بر این باورند عربستان سعودی که پیشتر موضعی نزدیک به اردوگاه شرق لیبی به فرماندهی خلیفه حفتر داشت، اکنون با اتخاذ رویکردی متوازن، در حال نفوذ به غرب لیبی است و با گروههای بزرگ سرمایهگذاری سعودی در طرابلس برای حضور در بخشهای انرژی، صنعت و کشاورزی لیبی رایزنیهایی را آغاز کرده است.
تحلیلگران تاکید دارند، ریاض با تشویق پاکستان به امضای قرارداد تسلیحاتی ۴ میلیارد دلاری با نیروهای حفتر، به دنبال کاهش وابستگی مطلق شرق لیبی به امارات و ایجاد موازنه در نفوذ منطقهای است.
این منابع گفتند: ریاض قصد دارد با ورود به بخش نفت و گاز لیبی، خود را به عنوان شریکی مطمئن برای اروپاییها در مقایسه با رویکردهای تنشزای برخی بازیگران دیگر معرفی کند.
عبدالله الکبیر، پژوهشگر سیاسی، بر این باور است که ویژگی بارز دولت الدبیبه، انعطاف و گشایش در برابر طرفهای مختلف و تلاش برای جلب دوستی آنها حتی کشورهایی مانند مصر و امارات است که از رقیب اصلی او در شرق لیبی حمایت میکنند.
وی تاکید کرد: این رفتار بخشی از تلاشهای آگاهانه الدبیبه برای جای گرفتن در یک معادله منطقهای بسیار پیچیده است و تغییرات در عرصه منطقه، بهویژه شکاف در اتحاد میان عربستان سعودی و امارات، الدبیبه را به بازنگری در محاسباتش واداشته است؛ چرا که او به این باور رسیده است امارات، صرفنظر از هرگونه امتیاز یا خدماتی که از طرف او دریافت کند، در نهایت همیشه به حفتر نزدیکتر خواهد ماند.
کارشناسان سیاسی معتقدند نزدیکی با ریاض برای الدبیبه یک فرصت طلایی است تا جایگاه خود را به عنوان یک طرف فعال در بحران لیبی تثبیت کند.
در حالی که دولت طرابلس با انعطافپذیری به دنبال جذب حمایت سعودی است، خلیفه حفتر در شرق با چالش دشوارتری روبروست. اگرچه ریاض چراغ سبز قراردادهای نظامی جدید را برای او روشن کرده، اما وابستگی عمیق امنیتی و اقتصادی حفتر به امارات، قدرت مانور او را برای چرخش کامل به سمت عربستان محدود کرده است.
مصطفی الکوت، استاد روابط بینالملل معتقد است، ابعاد تحرکات اخیر میان طرابلس و ریاض را نمیتوان صرفاً از زاویه دستهبندیهای منطقهای عربی تحلیل کرد، بلکه باید آن را در بستر یک بافت وسیعتر بینالمللی و منطقهای قرار داد که ویژگیهای آن هنوز بهطور کامل شکل نگرفته است.
وی با اشاره به نبودِ مواضع شفاف یا قاطع از سوی بازیگران تأثیرگذار در پرونده لیبی مانند ترکیه، روسیه، ایتالیا و مصر، خاطرنشان کرد: این امر باعث میشود نتوان این نزدیکی روابط را یک ائتلاف تمام عیار دانست، بلکه بیشتر باید آن را یک بازآرایی حسابشده در شرایط گذار و و تحولات شتابان منطقهای قلمداد کرد.
وی در عین حال تاکید دارد : موضع امریکا در این زمینه یک عامل کلیدی کنترل کننده است چرا که واشنگتن از نزدیک اوضاع لیبی و تحرکات عربستان را زیر نظر دارد و با هرگونه نقشآفرینی سعودیها که منجر به محدود شدن نفوذ امارات در لیبی شود مخالفتی ندارد، اما در عین حال نمیپذیرد که صحنه لیبی به میدان رقابت آزاد میان متحدان منطقهایاش تبدیل شود؛ چرا که این موضوع میتواند ثبات شکننده فعلی را به خطر بیندازد.
