۳ سناریو برای آینده تقابل واشنگتن و تهران پس از بنبست در مذاکرات
با شکست مذاکرات مستقیم در اسلامآباد، آینده تقابل تهران و واشنگتن اکنون بر لبه تیغ سه سناریوی «دیپلماسی اجباری»، «بازگشت به شعلههای جنگ در تنگه هرمز» یا «پایان غیررسمی نبرد بدون دستاورد پایدار» قرار گرفته است.
میدل ایست نیوز: ناکامی گفتوگوهای مستقیم در اسلامآباد، روابط ایالات متحده و ایران را وارد دورهای از ابهام استراتژیک کرده است که میان گزینههای تنشزایی مجدد یا دیپلماسی فرسایشی در نوسان است.
به گزارش الجزیره، دور جدید مذاکرات مستقیم میان امریکا و ایران در اسلامآباد، پایتخت پاکستان، در حالی پس از بیش از ۲۰ ساعت رایزنیهای فشرده بدون دستیابی به توافق به پایان رسید که رسانههای غربی از جمله نیویورک تایمز و واشنگتن پست و دیلی تلگراف این وضعیت را نوعی «جمود استراتژیک» توصیف کردند و نوشتند شکست این دور از مذاکرات به دلیل شکاف عمیق در مواضع دو طرف، بهویژه در خصوص برنامه هستهای و ترتیبات امنیتی منطقه، دور از انتظار نبوده است.
از سوی دیگر روزنامه دیلی تلگراف با بررسی شرایط موجود، سه مسیر احتمالی را برای ادامه این بحران پیشبینی کرد که نخستین آن بازگشت به میز مذاکره تحت فشار است به این شکل که خروج هیئت امریکایی ممکن است یک تاکتیک برای تحت فشار گذاشتن ایران جهت امتیازدهی در آینده باشد، هرچند این مسیر خطر طولانی شدن بحران و تکرار بنبست فعلی را دارد.
گزینه یا مسیر دوم تنشزایی مجدد و درگیری نظامی خواهد بود به این شکل که این سناریو شامل از سرگیری جنگ در ابعاد وسیع یا عملیاتهای محدود، بهویژه در تنگه هرمز است و اتخاذ چنین رویکردی میتواند به بحران جهانی انرژی، جهش تورم و فشارهای سیاسی داخلی بر دولت آمریکا منجر شود.
مسیر سوم نیز پایان جنگ بدون توافق رسمی خواهد بود به این شکل که احتمال دارد دونالد ترامپ رئیس جمهور امریکا تصمیم بگیرد بدون دستیابی به یک قرارداد مکتوب، عملیات نظامی را متوقف کند که البته این اقدام ممکن است در فضای بینالمللی به عنوان عقبنشینی امریکا تلقی شود و مسائل بنیادین مانند پرونده هستهای را کماکان حلنشده باقی بگذارد.
در نهایت، واقعیتهای پیچیده نشان میدهند نه واشنگتن خواهان یک جنگ فرسایشی و پرهزینه است و نه تهران حاضر به عقبنشینی از مواضع اصولی خود در حالی که این وضعیت جهان را در انتظار یکی از سه گزینه مذاکرات طولانی، تشدید تنشهای خطرناک یا توافقی لرزان نگه داشته است.
گفتنی است شب گذشته جیدی ونس، معاون رئیسجمهور امریکا که ریاست هیئت مذاکرهکننده را بر عهده داشت، با اذعان به عدم دستیابی به موفقیت، اعلام کرد: واشنگتن علیرغم انعطافپذیری، نتوانسته است ایران را به پذیرش شرایط خود متقاعد کند.
این در حالی است که دولت ترامپ بر توقف کامل برنامه هستهای اصرار دارد اما تهران بر حق غنیسازی و حفظ توانمندیهای استراتژیک خود پافشاری میکند.
افزون بر پرونده هستهای، موضوعاتی نظیر کنترل تنگه هرمز، رفع تحریمهای اقتصادی، آزادسازی داراییهای مسدود شده و جبران خسارات جنگ، در کنار درخواست برای آتشبس در لبنان، از اصلیترین نقاط اختلاف بودهاند.
گزارشها حاکی از آن است که امریکا پیشنهادی با ماهیت «پذیرش یا رد» ارائه کرده که با مخالفت ایران مواجه شده است.
این نشریه میافزاید شکست مذاکرات یک سوال فوری و حیاتی را پیش میکشد مبنی بر اینکه گام بعدی چه خواهد بود؟ این منبع تاکید می کند: دولت ترامپ اکنون با گزینههای ناخوشایندی روبهروست .
این گزارش هشدار داده است که ازسرگیری درگیریها میتواند به تشدید بحران جهانی انرژی منجر شود، بهویژه آنکه این منازعه با تنگه هرمز گره خورده است؛ مسیری که شریان حیاتی تأمین نفت جهان محسوب میشود.
از سوی دیگر، روزنامه واشنگتن پست نیز اشاره کرد این دور از گفتگوها، بالاترین سطح از تماس مستقیم میان دو کشور در دهههای اخیر بوده است، اما بدون هیچ پیشرفت ملموسی به پایان رسید؛ هرچند که باب بازگشت به میز مذاکره، از نظر تئوریک همچنان نیمهباز است.
