رویترز: ایران مراسم تشییع رهبر خود را تبدیل به یک «مانور اقتدار مردمی» کرد
جمهوری اسلامی ایران با تکیه بر نمایش انسجام ملی در مراسم وداع با رهبر شهید خود و تثبیت موقعیت مسلطش بر تنگه هرمز پس از جنگ اخیر، اهرم فشار راهبردی جدیدی را به واشنگتن تحمیل کرده است به طوری که پرونده هستهای خویش را به حاشیه رانده و دولت دونالد ترامپ را در برابر واقعیتهای جدید دیپلماتیک و دریایی منطقه قرار داده است.
میدل ایست نیوز: خبرگزاری رویترز در گزارشی تصریح کرد: ایران با تکیه بر موقعیت مسلط خود بر تنگه هرمز پس از جنگ اخیر، اهرم فشار جدیدی علیه دولت دونالد ترامپ به دست آورده است به شکلی که کارشناسان و صاحبنظران تاکید دارند، ایران تعمداً پرونده هستهای را به حاشیه رانده تا ابتدا کنترل خود بر تنگه هرمز آبراه حیاتی انرژی را به عنوان یک واقعیت راهبردی جدید به واشنگتن تحمیل کند.
به گزارش الجزیره، از نگاه واشنگتن و متحدانش، حضور فراگیر مردم ایران در مراسم تشییع عالیرتبهترین و نمادینترین شخصیت این کشور، میبایست تصویری از اندوه و شکستکی ملتی را مخابره میکرد که تازه از جنگی سنگین ولو به صورت موقت خارج شده است اما تهران در عمل، تصویری کاملاً متفاوت از یک قدرت منسجم، به چالشکشنده و مصمم برای ترسیم آینده خود ارائه کرد.
مانور اقتدار مردمی و شکست سیاست تسلیم شدن
رویترز تصریح کرد: صحنه باشکوه تشییع پیکر رهبر معظم سابق ایران، آیتالله علی خامنهای، فراتر از یک وداع ملی ساده بود به طوری که این مراسم به یک مانور اقتدار مردمی تبدیل شد که پیامی آشکار برای ایالات متحده و اسرائیل به همراه داشت: مبنی بر اینکه تلاشها برای تسلیم کردن جمهوری اسلامی شکست خورده است.
مقامات منطقهای، دیپلماتها و تحلیلگران در گفتوگو با رویترز تأکید کردند: این نمادگرایی سرشار از به کارگیری روحیه مقاومت، از این پس به سنگبنای استراتژی مذاکراتی تهران تبدیل خواهد شد.
آنها این تشییع پیکر را لحظهای میدانند که تهران کوشید قدرت تابآوری خود در جنگ را به یک «اهرم فشار» دیپلماتیک تبدیل کند.
ناظران تاکید دارند: جنگ اخیر، نفوذ و تسلط ایران بر تنگه هرمز را به وضوح عیان کرد، به شکلی که تفکیک آن از پرونده برنامههای هستهای ایران در هرگونه مذاکرات آتی را بسیار دشوار خواهد ساخت.
بر اساس این گزارش، خواست واشنگتن بر این بود که آتشبس ۶۰ روزه، فرصتی برای احیای مسیر دیپلماتیک به منظور جلوگيری از توسعه تسلیحات هستهای ایران باشد. اما با این حال، تحولات روزهای گذشته ثابت کرد تهران اکنون اهرمهای فشار جدیدی در دست دارد که دیگر به برنامه هستهای محدود نمیشود.
این منبع نوشت: ایران با تکیه بر برگ برنده تنگه هرمز و تلاش برای تثبیت موقعیت مسلط خود بر آن، در حال تبدیل دستاوردهای جنگی به یک مزیت استراتژیک دائمی است و قصد دارد سرعت تحولات را در طول دوره آتشبس مدیریت کند.
این اعمال کنترل ممکن است در قالب مقررات عبور و مرور، سازوکارهای هماهنگی دریایی، یا وضع کردن تعرفه بر خدماتی تجلی یابد که در مسیر عبور یکپنجم انرژی (نفت و گاز مایع) جهان قرار دارد.
در همین ارتباط «الکس واتانکا» از موسسه خاورمیانه در ایالات متحده تصریح کرد:با وجود اینکه وضع تعرفه بر کشتیهای عبوری از تنگه هرمز میتواند درآمدهای هنگفتی به همراه داشته باشد، اما تهران به تنگه هرمز بیشتر به عنوان منبع مشروعیت سیاسی نگاه میکند تا یک منبع اقتصادی.
دلالتهای نمادین این ماجرا برای ایرانیها بسیار مهمتر از درآمدهای مالی است و آنها میخواهند این واقعیت پذیرفته شود که ایران قدرت حاکم بر این تنگه است.
تغییر زمین بازی؛ از پرونده هستهای تا اهرم راهبردی هرمز
«واتانکا» با استناد به یک ضربالمثل فارسی مبنی بر اینکه چرا باید یک قطعه الماس را با آبنبات معاوضه کرد، تصریح کرد: در محاسبات امروز تهران، تنگه هرمز همان الماس است، در حالی که لغو تحریمها و آزادسازی داراییهای بلوکهشده حکم آبنبات را دارد.
این منبع نوشت: اظهارات اخیر محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران که گفته بود «تنگه هرمز بزرگترین ابزار قدرت ماست و باید از این هدیه الهی به شایستگی محافظت کنیم»، نشان میدهد، رهبری ایران موضعی بسیار قاطع در قبال هرمز اتخاذ کرده است.
منابع منطقهای و دیپلماتها میگویند ایران تعمداً روند مذاکرات را طولانی میکند تا پیش از بازگشت به موضوع هستهای، مأموریت تثبیت دستاوردهای جنگ را نهایی کند.
از سوی دیگر«آلان ایر»، دیپلمات سابق امریکایی و کارشناس مسائل ایران در این زمینه معتقد است: مسئله اورانیوم برای تهران که همواره تلاش برای ساخت بمب را رد کرده است، میتواند در انتظار بماند، اما تقویت موقعیت ایران در هرمز ابداً قابل به تأخیر انداختن نیست. ایران از وقتکشی و طولانی کردن مذاکرات کاملاً خرسند است چرا که آنها خواهان تثبیت نهادی و رسمی کنترل خود بر تنگه هرمز هستند.
از سوی دیگر، تهران بر این باور است که دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، تحت فشار شدید محدودیتهای سیاست داخلی و انتخابات میاندورهای کنگره در نوامبر آینده قرار دارد و بنابراین فشار روی ترامپ برای دستیابی به یک توافق با ایران، بسیار بیشتر از فشاری است که به تهران برای دادن امتیاز وارد میشود.
مدیریت زمان در آتشبس؛ فشار مضاعف بر کاخ سفید
آلان ایر میافزاید: ایرانیها میدانند که ترامپ خواهان خروج از این بحران است و میتوانند او را تحت فشار بگذارند چون زمان به نفع آنهاست. در این معادله کسی پیروز نخواهد شد، اما میزان خسارت ایران کمتر از ایالات متحده خواهد بود.
«آرون دیوید میلر»، مذاکرهکننده سابق امریکا در امور خاورمیانه نیز بر این باور است که کارزار نظامی واشنگتن نتوانست شوکت و اقتدار ایران را در هم بشکند و دیپلماسی امریکا را با یک آتشبس شکننده رها کرد که اجرای آن نیازمند تلاش و محنت فراوان است.
وی افزود: تهران هیچ دلیل موجهی ندارد که پیش از اطمینان یافتن از پذیرش واقعیت جدید تنگه هرمز و پیشرفت ملموس در آزادسازی میلیاردها دلار دارایی بلوکهشده خود در خارج، به طور جدی وارد پرونده هستهای شود.
به گفته میلر، ایران در حال بهرهبرداری از یک «واقعیت بنیادین در نظم پس از جنگ» است چرا که نه قدرت نظامی امریکا و نه تهدید به محاصره دریایی بنادر ایران توسط ایالات متحده، هیچکدام نتوانستند موضع تهران را در قبال تنگه هرمز به طور ریشهای تغییر دهند و ایرانیها هرگز از آن دست نخواهند کشید.
میلر در پایان تصریح کرد: مهلت ۶۰ روزه آتشبس از همان ابتدا نوعی خیالپردازی بود. ایرانیها تا زمانی که از تثبیت این وضعیت جدید راهبردی مطمئن نشوند، به سمت پرونده هستهای حرکت نخواهند کرد. آنها میخواهند مطمئن شوند که رهبران جهان و در رأس آنها ترامپ فهمیدهاند که دیگر هیچ بازگشتی به وضعیت پیش از ۲۷ فوریه گذشته وجود نخواهد داشت.
رویترز گزارش خود را با این سخن به پایان رساند که به گفته تحلیلگران، واشنگتن احتمالا چارهای جز پذیرش بازگشایی تنگه نخواهد داشت؛ آن هم تحت شرایطی که عمدتا از طرف تهران تعیین میشود.
