میدل ایست نیوز: مصر اجرای مراحل اولیه پروژه سهجانبه ترابری را که چند ماه پیش درباره آن با سران عراق و اردن توافق کرده بود آغاز کرد. این پروژه چندمنظوره برای تسهیل مبادلات تجاری و تسهیل انتقال نفت و کالا از بندر بصره به مصر و اردن و از آنجا به حوزه دریای مدیترانه و اروپا اجرا میشود.
به گزارش «الجزیره» این خط تجاری جدید که از اردن میگذرد با خط دیگری از امارات به اردن و از آنجا به اسرائیل میرسد تقاطع پیدا میکند. در این پروژه دوم نیز مصر مشارکت دارد.
این دو خط که از اردن عبور میکنند از حملات انصارالله به مسیرهای دریایی در امان هستند.
آنچنان که نقشهها نشان میدهند این کریدور تجاری جدید بسیار کوتاهتر از مسیر عبور از تنگه هرمز به اقیانوس هند و از آنجا به دریای سرخ است و مسیر طولانی کشتیها به باب المندب را کوتاه میکند. تهدیدهای انصارالله علیه کشتیرانی در این مسیر به گفته ناظران موجب تسریع در اجرای این پروژه در خشکی میشود.
اردن اعلام کرد که تنشهای جاری در دریای سرخ موجب فعال شدن پروژه خط خشکی و دریایی با مصر میشود؛ به خصوص که دستکم 103 کشتی کانتینربر در پی حملات انصارالله مسیر خود را تغییر دادند تا برای رسیدن به مدیترانه کل آفریقا را دور بزنند. اقدامی که معنای آن افزایش هزینه حمل و نقل است. شرکت مرسک، دومین شرکت خدمات ترابری جهان، اعلام کرده که «آشوب در دریای سرخ تا چند ماه طول خواهد کشید».
اجرای این پروژه البته پرسشهایی را درباره تأثیر احتمالی آن بر کانال سوئز مطرح کرده است. در حال حاضر، بر اساس برآورد کارشناسان، حملات انصارالله درآمدهای مصر از کانال سوئز را 40 درصد کاهش داده است. همچنین تأثیر این مسیر بر پروژه جاده بازرگانی هند به اروپا با عبور از امارات و اسرائیل را هم جای بحث دارد.
وزارت حمل و نقل مصر اعلام کرد که در حال اقدام برای اجرای طرح متکامل توسعه محورهای حمل و نقل بینالمللی است که مسیری «خشکی، ریلی، رودخانهای، دریایی» است. اين وزارتخانه افزود که در حال اجرای فاز دوم «خط تجاری عربی» با ساخت خط آهن «طابا ـ العریش ـ بئر العبد ـ الفردان» به طول 500 کیلومتر است تا حجم ترانزیت کالا از کشورهای شورای همکاری و عراق و اردن به اروپا و امریکا افزایش پیدا کند.
بر اساس اعلام وزارت حمل و نقل مصر، این مسیر ریلی بنادر نویبع و طابا را که قرار است بر خلیج عقبه ساخته شود به بنادر العریش و شرق پورت سعید در دریای مدیترانه متصل میکند و در فاز بعدی همه بنادر مصر در مدیترانه را به هم و به بنادر اروپا و امریکا متصل میکند.
احیای توافقات قدیم
«احمد سلطان» کارشناس حمل و نقل دریایی، در این باره تأکید میکند که از مهمترین امتیازات این مسیر تجاری عربی افزایش مبادلات تجاری میان کشورهای عربی و کمک به انتقال صادرات اردن و عراق از شرق جهان عرب به اروپا با استفاده از زیرساختهای مصر است که موجب افزایش درآمدهای بنادر مصر میشود.
این پروژه احیای مسیر زمینی قدیمی است که بخشی از پروژه چینی کمربند ـ جاده بود که به علت هزینه بالای ساخت آن در مقایسه با مسیر باب المندب و دریای سرخ به بایگانی سپرده شده بود.
به گفته السلطان، این پروژه در سال اول بهرهبرداری مبادلات تجاری 3 کشور را افزایش میدهد و صادرات مصر و اردن را 11 درصد و صادرات عراق را 6 درصد افزایش خواهد داد.
این پروژه همچنین موجب تسهیل انتقال کالا از عراق و اردن به کشورهای مغرب عربی میشود ضمن آنکه مسئله حملات انصارالله به ترابری دریایی در دریای سرخ و بابالمندب را حل میکند و همچنین تلاشها برای دور زدن کانال سوئز از جمله پروژه کانال بن گوریون اسرائیل را منتفی میکند.
السطان هرگونه رقابت میان این مسیر با دیگر کریدورهای بینالمللی را منتفی میداند، و تأکید میکند که کریدور کمربند ـ جاده قرار است از چین و شمال روسیه به اروپا برسد. ضمن اینکه کریدور هند به اروپا هم ارتباطی با این مسیر ندارد و چنان پرهزینه است که جای رقابت با کانال سوئز را ندارد.
تأثیرات مثبت
محمد علی، استاد ترابری دریایی در آکادمی عربی مصر، نیز در این باره تأکید میکند که این مسیر جدید راه را برای همافزایی اقتصادی میان کشورهای عربی باز میکند و شرکت «پل عربی» را که ناوگان بزرگی از کانتینرها و لنجهای پرسرعت دارد و سالها در عرصه انتقال کالا میان شرق و غرب جهان عرب فعالیت کرده تقویت میکند. همچنین به نظر وی، این پروژه بنادر دریایی کشورهای عربی در دریای سرخ را تقویت خواهد کرد.
وی میافزاید که مصر و تونس و مراکش در سال 2001 توافق یکپارچگی گمرکی امضا کردند و راهاندازی این مسیر موجب افزایش مبادلات تجاری میان آنها با عراق و اردن در کنار مصر میشود و گام بزرگی در شکلگیری بازار مشترک عربی خواهد بود.
به نظر علی، با وجود همه اینها، کانال سوئز همچنان ارزانترین مسیر خواهد بود، چون این کریدور جدید هم یک کریدور ترکیبی خواهد بود.
