میدل ایست نیوز: عمر الوائلی، رئیس سازمان گذرگاههای مرزی عراق، امروز چهارشنبه از فعالسازی توافقنامه عراق و ترکیه درباره جاده توسعه خبر داد و تأکید کرد که این کشور در حال حرکت برای ایجاد گذرگاه مرزی فیشخابور–اوفاکوی و اتصال آن به پروژه جاده توسعه است.
به گزارش خبرگزاری رسمی عراق، الوائلی، ریاست هیئت عراقی در نشستهای آنکارا را بر عهده داشت.
در این نشست، پروندههای مربوط به حملونقل، اتصال مرزی، تجارت و ترانزیت بررسی شد که مهمترین آنها فعالسازی گذرگاه فیشخابور–اوفاکوی و اتصال آن به پروژه جاده توسعه در چارچوب رویکرد دولت عراق برای تقویت جایگاه این کشور در منظومه حملونقل و تجارت منطقهای و بینالمللی بود.
این نشست به بررسی چگونگی تبدیل توافقهای دوجانبه با کشورهای همسایه به برنامههای اجرایی و پروژههای ملموس اختصاص داشت؛ بهویژه آنکه فعالسازی گذرگاه فیشخابور–اوفاکوی گامی راهبردی در تکمیل جاده توسعه و تبدیل موقعیت جغرافیایی عراق به یک قدرت اقتصادی محسوب میشود.
نشستهای آنکارا از اهمیت زیادی برای امنیت اقتصادی عراق، تنوعبخشی به گذرگاهها و مسیرهای تجاری و تقویت پیوندهای منطقهای آن برخوردار بود؛ بهویژه آنکه موقعیت جغرافیایی عراق یک عنصر قدرت اقتصادی و راهبردی به شمار میرود و بدون شک این موقعیت از طریق اتصال بنادر، جادهها، خطوط راهآهن و گذرگاههای مرزی در قالب یک منظومه یکپارچه حملونقل، قدرتمندتر خواهد شد.
هیئت عراقی نشستهای دوجانبهای با طرف ترکیهای و نشستهای سهجانبهای با طرفهای ترکیه و سوریه برگزار کرد که در چند محور انجام شد. محور نخست، نشست دوجانبه عراق و ترکیه برای اجرای یادداشتهای تفاهم بود. هیئت عراقی در ساختمان وزارت حملونقل و زیرساخت ترکیه در آنکارا با مدیرکل روابط خارجی این وزارتخانه و با حضور مدیرکل وزارت خارجه ترکیه مسئول امور عراق و ایران و نمایندگانی از ریاستجمهوری و وزارت دفاع ترکیه، نشستی دوجانبه برگزار کرد.
این نشست بر انتقال به مرحله اجرایی برای فعالسازی یادداشت تفاهمی متمرکز بود که در جریان سفر اخیر علی فالح الزیدی، نخستوزیر عراق، به جمهوری ترکیه و درباره جاده توسعه و گذرگاه فیشخابور–اوفاکوی امضا شده بود. این اقدام بر اساس نقشهها، موقعیتها و مسیرهایی انجام میشود که پیشتر از سوی کمیتههای فنی متخصص در عراق و ترکیه تعیین و بررسی شده و با مسیر راهبردی پروژه جاده توسعه همخوانی دارد.
این اقدام بر اساس یادداشت تفاهمی صورت گرفت که در ۲۸ ژوئیه ۲۰۲۶ میان وزارت حملونقل عراق و وزارت حملونقل و زیرساخت جمهوری ترکیه درباره حملونقل ریلی و جادهای از طریق گذرگاه فیشخابور–اوفاکوی به امضا رسید.
این یادداشت تفاهم، مبنایی عملی برای این مسیر ایجاد کرده است؛ بهگونهای که در بند نخست آن بر هماهنگی درباره ایجاد یک گذرگاه مرزی جدید برای افزایش ظرفیت حملونقل ریلی و جادهای و توسعه زیرساختهای مرتبط با آن تأکید شده است. بند دوم نیز بر بهرهگیری از تجربیات و همکاری مشترک میان دو طرف برای تسریع در گشایش گذرگاه مرزی تأکید دارد و در بند پنجم نیز سازوکاری برای پیگیری روند اجرا از طریق یک کمیته مشترک متشکل از کارشناسان و متخصصان دو طرف در نظر گرفته شده است تا اجرای یادداشت تفاهم و تقویت همکاری میان دو طرف را پیگیری کند.
نشستهای آنکارا برای ایجاد تفاهمهای جدید برگزار نشد، بلکه هدف آنها فعالسازی یادداشتهای تفاهم و آغاز اقدامات لازم برای تبدیل فیشخابور–اوفاکوی به یک گذرگاه فعال در شبکه حملونقل متصلکننده عراق به ترکیه بود. این روند با پیگیری مستقیم نخستوزیر عراق از یادداشتهای تفاهم و توافقهای بینالمللی و با تأکید وی بر این موضوع انجام میشود که توافقها نباید صرفا روی کاغذ باقی بمانند، بلکه باید به پروژههایی قابل اندازهگیری و اجرا تبدیل شوند که در خدمت اقتصاد عراق باشند و زمینهساز روابط گسترده با کشورهای همسایه و منطقه شوند.
این پروژه طی سالهای گذشته با کندیهایی مواجه بوده و نزدیک به هشت سال بدون آنکه پیشرفت اجرایی در سطح مورد انتظار حاصل شود، سپری شده است؛ اما در مرحله کنونی، روند اقدامات در نتیجه اراده دولت و هماهنگی مستقیم با جمهوری ترکیه به شکل محسوسی شتاب گرفته است.
در این بیانیه تأکید شده است: فعالسازی فیشخابور–اوفاکوی صرفا ایجاد یک گذرگاه مرزی جدید نیست، بلکه این گذرگاه بخشی از یک مسیر مهم و حیاتی است که از طریق مسیری که از آن عبور میکند، اقتصاد عراق را رونق خواهد بخشید؛ مسیری که از بنادر جنوبی آغاز میشود، از شبکه راهآهن و جادهها و مناطق اقتصادی عبور میکند و به مرز ترکیه و سپس بازارهای اروپایی میرسد.
در ادامه بیانیه آمده است: از این رو، ارزش راهبردی جاده توسعه برای عراق بهعنوان یکی از ابزارهای متنوعسازی اقتصاد، تأمین امنیت جریان تجارت و افزایش ارزش موقعیت جغرافیایی عراق آشکار میشود.
عراق همچنان گذرگاههای دیگر خود با کشورهای همسایه را حفظ میکند که این امر گزینههای لجستیکی متعددی در اختیار آن قرار داده و میزان آسیبپذیری اقتصاد کشور را کاهش میدهد. جاده توسعه نیز به عراق امکان میدهد راههای دسترسی به بازارهای جهانی را متنوع کند، یک منبع درآمد اقتصادی موازی ایجاد کند و سرمایهگذاری در بخشهای حملونقل، صنعت و خدمات لجستیکی و اقتصادی مرتبط با این پروژه را تشویق کند
محور دوم، نشست سهجانبه عراق، ترکیه و سوریه و گسترش دامنه همکاریهای یکپارچه بود. عمر الوائلی و هیئت همراه وی در یک نشست سهجانبه عراق، ترکیه و سوریه شرکت کردند؛ اقدامی که دامنه مذاکرات را گسترش داده و زمینه وسیعتری برای همکاری منطقهای ایجاد میکند.
تمرکز نشست سهجانبه بر افزایش سطح مبادلات تجاری میان سه کشور، فعالسازی حملونقل ترانزیتی، ارائه تسهیلات لازم برای جابهجایی کالا و مسافران، توسعه سازوکارهای هماهنگی و تبادل اطلاعات میان نهادهای ذیربط و کمک به کاهش موانع مرزی و لجستیکی و افزایش کارایی گذرگاههای تجاری بود.
در پایان بیانیه تأکید شده است: این اقدام از بعد اقتصادی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا موقعیت عراق میان کشورهای عضو شورای همکاری، ترکیه، سوریه، اردن و ایران، ظرفیت آن را برای تبدیل شدن به محل تلاقی کریدورهای حملونقل افزایش میدهد.
