بیانیه ای که همه چیز را عوض کرد؛ زمزمه آیت الله سیستانی در گوش سیاستمداران عراقی

آیت الله سیستانی از قوه مقننه خواست که خود را برای انتخاباتی آزاد و منصفانه آماده کند که نتیجه آن بازتاب اراده و خواست مردم عراق باشد.

نویسنده: متیو پتی

میدل ایست نیوز: مجلس عراق یکشنبه گذشته نهایتا استعفای عادل عبد المهدی، نخست وزیر این کشور، را پذیرفت و بدین ترتیب، دولت یک کهنه کار و جان سخت در سیاست به پایان رسید.

عراق در چند هفته گذشته صحنه تظاهرات قشر عمدتا جوان بود؛ تظاهراتی که خیلی زود به خشونت رسید و با درگیری میان نیروهای امنیتی و معترضان همراه شد و صدها کشته بر جا گذاشت. اما مداخله ای بی سابقه از سوی آیت الله سیستانی که عمدتا دست های خود را به سیاست آلوده نمی کند، نقطه اوجی در بحران اعتراضی عراق بود.

دفتر آیت الله سیستانی جمعه گذشته در بیانیه ای اعلام کرد: «مقام مذهبی بار دیگر بر ممنوعیت حمله به تظاهرات کنندگان صلح آمیز و ممانعت از حق آنها برای درخواست اصلاحات، تاکید می کند. مجلسی که دولت کنونی از آن برخاسته را به بازنگری در گزینه هایش در این زمینه و رفتار مطابق با منافع عراق، محافظت از خون پسرانش، و ممانعت از چرخه خشونت، هرج و مرج و تخریب فرا می خوانیم.» آیت الله سیستانی همچنین از قوه مقننه خواست که خود را برای انتخاباتی آزاد و منصفانه آماده کند که نتیجه آن بازتاب اراده و خواست مردم عراق باشد.

عبدالمهدی در چند وقت اخیر تقریبا با همه مراکز قدرت در عراق از جمله حزب بعث، حزب کمونیست، شورای عالی انقلاب اسلامی، و دولت انتقالی تحت رهبری ایالات متحده گفت وگو کرده بود؛ اما بیانیه دفتر آیت الله سیستانی برای براندازی او کافی بود چرا که مجلس عراق یکشنبه گذشته نهایتا استعفای او را پذیرفت.

ائتلاف سائرون بین احزاب کمونیست و مقتدی صدر، روحانی ملی گرا، در چرخشی ناگهانی و غیرمنتظره از موضع پیشین خود، محاکمه عبدالمهدی برای کشتار تظاهرات کنندگان را خواستار شدند. سائرون ماه گذشته حتی حاضر به پذیرش استعفای عبدالمهدی نبود.

ولی نصر، استاد دانشکده مطالعات پیشرفته بین الملل جان هاپکینز، گفت: «عبدالمهدی مسئول آشوب سیاسی عراق نیست و حتی در افزایش نفوذ ایرانی ها در عراق نقشی نداشته است. در حقیقت، او همواره بیشتر طرفداری واشنگتن را می کرده تا تهران. او قربانی زمانه شده است.» او در گفت و گو با نشنال اینترست افزود: «(آیت الله) سیستانی همواره بر مبنای واکنش به و حمایت از افراد موضع می گرفته است. عادل عبدالمهدی توانایی آرام کردن اوضاع را نداشت و در سرکوب خشونت آمیز تظاهرات کنندگان مقصر بود. در حقیقت، واکنش (آیت الله) سیستانی به عراق در گذر از بن بست فعلی از طریق اعمال فشار برای تغییر در راس دولت، کمک کرده است.»

سرهنگ هما سعید، رئیس برنامه خاورمیانه در موسسه صلح در ایالات متحده، نیز گفت: «اعمال فشار برای کناره گیری عبدالمهدی به طور فردی به او دیکته نشد. به طبقه سیاسی اشاره شد که لازم است دولت را عوض کنند. در شرایطی که شمار کشته ها تا این اندازه زیاد است و هزاران نفر هم زخمی شده اند، امکان اصلاحات تحت نظر عبدالمهدی دیگر وجود ندارد.»

آیت الله سیستانی، عالی ترین مرجع ساکن در نجف اشرف، معمولا از مداخله در سیاست عراق خودداری می کند؛ اما زمانی که تصمیم به مداخله می گیرد، صدایش به وضوح شنیده می شود. مخالفت او با حمله ایالات متحده به عراق در سال 2003 حتی بر قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل در سال 2005 تاثیر گذاشت.

هما سعید گفت: «[رهبران مذهبی عراق] بر این باورند که نقش آیت الله سیستانی و نهاد مذهبی، صرفا یک ایفای نقش مذهبی و ارائه راهنمایی به مردم و دخالت در سیاست نیست. او یک مخالف قدرتمند با نفوذ ایران در عراق تلقی می شود. او را یک صدای میانه رو در جلوگیری از سقوط کشور به گرداب خشونت می دانند و او را شخصی می پندارند که نقشی مثبت در محافظت از دموکراسی در عراق داشته است. سیاستمداران و مردم عراق به سبک او عادت كرده اند و متوجه خواسته های او هستند. او در همه انتخابات گذشته به جز آخرین انتخابات در سال 2018 از عراقی ها خواست پای صندوق های رای بروند و مردم هم به این خواسته پاسخ دادند. او سال گذشته گفت مردم برای رای دادن آزاد هستند و این به دلیل ناراحتی او از طبقه سیاسی و روند انتخابات تعبیر شد. به همین دلیل هم مشاركت در انتخابات گذشته بسیار كم بود.»

آیت الله سیستانی تنها زمانی که عراق با تهدیدی برای موجودیت خود مواجه شد، به طور مستقیم در سیاست مداخله کرد و از مسلمانان شیعه خواست تا در دفاع از کشور خود اسلحه بکشند. هزاران نفر به این فراخوان پاسخ و گروه های شبه نظامی را تشکیل دادند که اکنون از ارتش عراق قدرتمندترند. اگرچه جنگ علیه داعش به پایان رسیده، اما عراق با دور جدیدی از ناآرامی ها مواجه شده است که ثبات آن را تهدید می کند. تظاهرات در عراق از اول اکتبر در اعتراض به سوء مدیریت، فساد و ناامیدی اقتصادی آغاز شد.

نصر گفت: «اعتراضات عراق منعکس کننده ناامیدی طولانی مدت از فساد و سوء مدیریت است که اکنون که نگرانی درباره داش از بین رفته، آشکارا ابراز می شود. اکنون که جنگ پایان یافته، توجه عراقی ها به بغداد و سران دولت معطوف شده است.»

پنتاگون، وزارت امور خارجه ایالات متحده و آمریكا و آژانس توسعه بین المللی آمریكا 19 نوامبر در گزارش مشترکی به کنگره هشدار دادند: «تظاهرات گسترده در عراق نشان دهنده شکست طولانی مدت دولتداری در این کشور است و دولت باید به از بین بردن شرایطی كه به ظهور داعش و القاعده پیش از آن انجامید، کمک کند.»

اعتراض ها در عراق در برخی از نقاط کشور لحنی ضدایرانی یافتند. معترضان 28 نوامبر به کنسولگری ایران در نجف حمله کردند و ساختمان را به آتش کشیدند. ایرج مسجدی، سفیر ایران در عراق، از معترضان نجف به عنوان «اشرار» یاد کرد.

هما سعید گفت که خشونت ها در مقدس ترین شهر عراق احتمالا نشانه ای برای آیت الله سیستانی بوده مبنی بر اینکه اگر طبقه سیاسی درصدد تغییرات و اصلاحات جدی برنیاید، تظاهرات به خشونت کشیده خواهد شد: «مدت زمانی است که سیاستمداران واشنگتن به این نتیجه رسیده اند که عراق را به تهران باخته اند و شیعیان عراق همان کاری را انجام می دهند که ایران به آنها می گوید. فکر می کنم تحولات اخیر نشان دهنده این است که نیرویی در عراق وجود دارد که نمی خواهد این کشور تحت نفوذ ایران باشد و خواهان دموکراسی و دولتی بهتر برای کشور است.»

کانال تلگرام میدل ایست نیوز telegram
منبع
نشنال اینترست
برچسب ها

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن