چرا قطر با وجود حمله ایران میان تهران و واشنگتن میانجیگری میکند؟
قطر با خودداری از واکنشهای آنی به حمله ایران، یا سخنان تنشزا و ترجیح پیشبرد روند آرامسازی و راهحلهای دیپلماتیک میان تهران و واشنگتن، به جای کشیده شدن به منطق انتقام و گسترش دامنه رویارویی، سطح بالایی از درایت سیاسی و مهارت دیپلماتیک از خود نشان داده که بنا بر اعلام تحلیلگران این امر، از ایمان دوحه به اینکه موضوع فراتر از نظام حاکم بر ایران است و به مردم ایران، منطقه و کل جهان مربوط میشود، نشات گرفته است.
میدل ایست نیوز: همزمان با موجی از تشدید تنش میان واشنگتن و تهران، دوحه به عنوان بازیگری آرام در یکی از پیچیده ترین مشکلات در خاورمیانه ظاهر گشته که به نظر میرسد به حل آن بسیار نزدیک شده است.
به گزارش الخلیج آنلاین، طی روزهای گذشته نشانههایی از پیشرفت گسترده سیاسی در بحبوحه امیدواری فزاینده به امکان دستیابی به توافق نهایی و همیشگی میان واشنگتن و تهران دیده میشود که منجر به کاهش تنش و مهار یکی از خطرناکترین بحرانهایی خواهد شد که منطقه طی سالهای اخیر شاهد بوده است.
در قلب این تحرکات نقش قطر که بر پایه شبکه روابط گسترده و توانایی این کشور در حرکت و میانجیگری در فضاهای حساس شکل گرفته، به عنوان کانال ارتباطی مورد اعتماد میان طرفهای درگیر برجسته شده است.
نکته قابل توجه در این اقدام دیپلماتیک قطر این است که این کشور و دیگر کشورهای شورای همکاری مورد حملات مستقیم ایران قرار گرفتند که این امر پیامدهای قابل توجهی به خصوص در سطوح اقتصادی و زیرساختی به جای گذاشته است.
با این وجود دوحه با خودداری از واکنشهای آنی یا سخنان تنشزا و ترجیح پیشبرد روند آرامسازی و راهحلهای دیپلماتیک به جای کشیده شدن به منطق انتقام و گسترش دامنه رویارویی، سطح بالایی از درایت سیاسی و مهارت دیپلماتیک از خود نشان داده است.
نزدیک بودن دستیابی به راهحل
اظهارات اخیر تایید کننده وجود پیشرفت واضح در روند مذاکرات میان امریکا و ایران است. در روز یکشنبه مارکو روبیو وزیر خارجه امریکا گفت که احتمال اینکه جهان طی ساعات آتی اخبار خوبی به خصوص درباره بحران تنگه هرمز بشنود وجود دارد.
وی در ادامه به پیشرفت حاصل شده اخیر درباره چارچوب کلی توافقی که میتواند به حل بحران کمک کند، اشاره کرد.
در همین راستا پاکستان که در میانجیگری نقشی محوری دارد، نسبت به امکان دستیابی به توافق پایدار ابراز خوشبینی کرد.
در میان این اتفاقات، دادههای منتشر شده در محافل سیاسی حاکی از آن است که قطر نقش تسهیل کننده مهمی در نزدیک کردن دیدگاهها میان واشنگتن و تهران و کمک به اصلاح برخی بندهای پیشنهادات ایران برای قابل قبولتر کردن آن در نزد دولت ترامپ، داشته است.
در این خصوص روزنامه نیویورک تایمز به نقل از سه مقام ایرانی گزارش داد که میانجیگرانی از قطر و پاکستان در تسهیل آماده سازی یادداشت تفاهم نقش داشتند که این امر نشاندهنده میزان ورود و مشارکت فاش نشده در مدیریت این روند مذاکرانی پیچیده است.
از طرفی، با اعلام خبر انجام مذاکرات میان یک هیئت قطری و سید عباس عراقچی وزیر خارجه ایران توسط اسماعیل بقائی، رسانهها خبر دادند که یک هیئت ایرانی با حضور محمد باقر قالیباف، رئیس مجلس ایران و عراقچی و عبدالناصر همتی رئیس بانک مرکزی ایران به قطر سفر کرده است.
در این خصوص خبرگزاری آسوشیتدپرس با اعلام اینکه امریکا و ایران بر سر مساله داراییهای بلوکه شده به تفاهم رسیدند، اشاره کرد که میانجیگری قطر در تحقق تفاهم امریکا و ایران در خصوص داراییهای بلوکه شده موفقیت آمیز بوده است.
نقش میانجیگری قطر
به نظر میرسد که دوحه به جای تلاش برای دستیابی به دستاوردهای رسانهای سریع، مطابق یک راهبرد مبتنی بر آرامسازی تدریجی و ایجاد اعتماد پیش میرود.
در همین خصوص محمد الخلیفی وزیر مشاور در وزارت خارجه قطر در کنفرانس گلوبسک 2026 در پراگ گفت که جنگها پیامدهای انسانی، اقتصادی، سیاسی و امنیتی به دنبال دارند که بسیار فراتر از مرزهای جغرافیایی آنها گسترش مییابد.
الخلیفی تاکید کرد که میانجیگری برای قطر گزینهای سیاسی موقت نیست بلکه جزئی از هویت ملی و سیاست خارجی آن است. وی افزود که دوحه به خاطر اینکه میانجیگری کار آسانی است، وارد آن نمیشود، بلکه چون جایگزین آن اغلب بدتر است، این نقش را ایفا میکند.
این مقام قطری گفت که تجربه قطر ثابت کرد که توافقات محدود مانند آتشبس یا آتشبس موقت انسان دوستانه یا ایجاد کانالهای ارتباطی میتوانند از گسترش دامنه درگیریها جلوگیری کنند. وی تاکید کرد که موفقیت انسانی کوچک، میتواند به اولین سنگ بنای فرآیند سیاسی بزرگتر تبدیل شود.
در خصوص پرونده ایران، الخلیفی با بیان اینکه اهمیت قطر در توانایی آن در ارتباطی قابل اعتماد با طرفهای مختلف نهفته است توضیح داد که این به معنای موافقت با تمامی طرفها نیست بلکه ایمان به این امر است که در زمانی که روابط سخت و پیچیده است، ارتباط به امری ضروری تر تبدیل میشود.
وی افزود که میانجیگری برای قطر یک اقدام تبلیغاتی نیست بلکه ابزاری راهبردی برای مهار تشدید تنش، حفاظت از غیرنظامیان، حفظ گفتوگو و ایجاد فرصتهایی است که قبلا وجود نداشته است.
ایاد الدلیمی نویسنده و تحلیلگر مسائل سیاسی در گفتوگو با الخلیج آنلاین بیان کرد که ایران با حمله به کشورهای خلیج فارس در اولین روز از جنگ علیه خود، مرتکب خطای راهبردی بزرگی شده است.
وی افزود که این حمله برای ایران هزینه زیادی به همراه داشت از جمله آن این است که قطر برای مثال از نقش دیپلماتیک معمول خود صرف نظر کرد. این امر فشارها بر ایران را در طول جنگ و پس از آن، به خاطر محاصره دریایی امریکا، تشدید کرد.
به گفته الدلیمی با وجود حمله ایران، قطر در «لحظات حساس» تصمیم گرفت که نقش خود را فعال کند. این امر از ایمان دوحه به اینکه موضوع فراتر از نظام حاکم بر ایران است و به مردم ایران، منطقه و کل جهان مربوط میشود، نشات گرفته است.
بنا بر اعلام الدلیمی تهدیدات فزاینده امریکا در خصوص از سرگیری جنگ و سخترتر و شدیدتر بودن آن در صورت حمله دوباره، تایید کننده این امر است.
وی بر این باور است که ورود قطر در لحظات اخیر، شدت بحرانی را کاهش داد که پیامدهای آن میتوانست کشورهای مختلف جهان را در برگیرد.
وی همچنین معتقد است که طرف ایرانی این بار جدیت آنچه که منطقه ممکن است به سمت آن برود را درک کرده و این امر تهران را وادار به پذیرش چارچوب مقدماتی کرده است.
