میدل ایست نیوز: مارکو روبیو، وزیر امور خارجه امریکا، امروز پنجشنبه ۲۵ ژوئن، وارد بحرین شد؛ سفری که در بحبوحه افزایش تحرکات دیپلماتیک میان تهران و واشنگتن و در حالی انجام میشود که او به متحدان عرب حوزه خلیج فارس اطمینان داده است امریکا در تلاش برای دستیابی به توافقی نهایی جهت پایان دادن به جنگ با ایران، منافع آنها را مدنظر قرار خواهد داد.
همزمان با گسترش تلاشهای دیپلماتیک، بهای نفت خام برنت به پایینترین سطح خود از زمان آغاز جنگ در ماه فوریه رسید؛ جنگی که جریان عرضه نفت از خاورمیانه، یکی از مهمترین مناطق تولیدکننده انرژی جهان را با اختلال جدی مواجه کرده است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، روز چهارشنبه در دیدار با مارک روته، دبیرکل ناتو، در کاخ سفید اعلام کرد که ایالات متحده در مذاکرات با ایران عالی عمل میکند.
ترامپ همچنین تنها یک روز پس از آنکه کنگره از وی خواست هرگونه اقدام نظامی را منوط به مجوز صریح قانونگذاران کند، درخواست بودجه تکمیلی نزدیک به ۸۸ میلیارد دلاری را مطرح کرد؛ بودجهای که بخش عمده آن برای پوشش هزینههای رو به افزایش جنگ در نظر گرفته شده است.
روبیو در چارچوب یک سفر منطقهای تلاش میکند نگرانی کشورهای عربی حوزه خلیج فارس را کاهش دهد؛ کشورهایی که در جریان جنگ هدف حملات موشکی و پهپادی ایران قرار گرفتند و با اختلال در صادرات نفت و گاز خود در پی محاصره تنگه هرمز توسط تهران مواجه شدند.
در مقابل، ایران پس از جنگ با اعتماد به نفس بیشتری ظاهر شده و تأکید دارد کنترل این گذرگاه راهبردی را واگذار نخواهد کرد. مقامهای ایرانی حتی توافق اولیه با واشنگتن برای توقف جنگ را اعلام شکست امریکا توصیف کردهاند.
تهران همچنین روز پنجشنبه پس از اعلام حمایت مارک روته از مواضع امریکا، انتقاد شدیدی از ناتو مطرح کرد. اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، این ائتلاف را به همدستی در جنگ غیرقانونی متهم کرد.
روبیو در جریان سفر خود به کویت تأکید کرد که امریکا در روند دستیابی به یک راهحل پایدار برای پایان درگیری، در کنار شرکای عرب خود خواهد ایستاد.
او گفت: ما کاملاً با شرکای خود در خلیج همسو خواهیم بود و افزود که ایالات متحده آنها را در گفتوگوها درباره هر تصمیمی که در ارتباط با این مذاکرات اتخاذ شود، مشارکت خواهد داد.
قرار است روبیو پس از دیدار با رهبران کویت و امارات متحده عربی، امروز پنجشنبه در نشست شورای همکاری خلیج در بحرین نیز شرکت کند.
توافق اولیه میان ایران و امریکا که چارچوب یک روند مذاکره ۶۰ روزه برای دستیابی به توافقی بلندمدت را ترسیم میکند، نتوانسته نگرانیهای دیرینه کشورهای عربی درباره برنامه موشکی ایران و شبکه گروههای همپیمان منطقهای تهران را برطرف کند.
با این حال، روبیو تأکید کرد: قرار نیست کاری انجام دهیم که امنیت متحدان ما را تضعیف کند.
اختلاف بر سر تنگه هرمز
با وجود این اظهارات، تهران همچنان توافق اولیه را بهعنوان یک دستاورد سیاسی معرفی میکند.
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی ایران ایران، روز چهارشنبه گفت این توافق که با میانجیگری پاکستان حاصل شده، نتیجه مقاومت و اقتدار ملت شجاع ایران لوده است.
وی افزود: به همین دلیل است که تفاهمنامه اسلامآباد به اعلام شکست امریکا تبدیل شد.
مقامهای امریکایی و پاکستانی اعلام کردهاند انتظار میرود مذاکرات فنی میان تهران و واشنگتن، پس از نخستین دور گفتوگوها در سوئیس، طی روزهای آینده از سر گرفته شود.
روبیو همچنین روز چهارشنبه بار دیگر بر تعهد امریکا به حفظ اصل آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز تأکید کرد؛ آبراهی که بخش قابل توجهی از صادرات جهانی نفت و گاز از آن عبور میکند.
او در کویت اظهار داشت: من هیچ کشوری را در جهان نمیشناسم که از دریافت عوارض یا هزینه برای استفاده از تنگه حمایت کند.
ترامپ نیز در واشنگتن تأکید کرد که وضع هرگونه هزینه بر تردد کشتیها غیرقابل قبول خواهد بود.
در مقابل، ایران بارها اعلام کرده است که در همکاری با عمان به حفظ کنترل این گذرگاه ادامه خواهد داد و برای عبور از آن، هزینههایی را تحت عنوان خدمات دریایی دریافت خواهد کرد.
در همین حال، یک دیپلمات به خبرگزاری فرانسه گفت نخستوزیر قطر برای آغاز گفتوگوها درباره آینده تنگه هرمز میان کشورهای عربی حوزه خلیجفارس، عراق و ایران، راهی عمان شده است.
به گفته این منبع، کشورهای عربی بر اصل آزادی کشتیرانی تأکید خواهند کرد، در حالی که ایران احتمالاً خواستار دریافت هزینههای مرتبط با خدمات امنیتی و زیستمحیطی خواهد شد.
دیپلمات دیگری نیز به خبرگزاری فرانسه گفته است که مذاکرات جداگانهای با هدف بهبود روابط میان ایران و کشورهای عربی حوزه خلیج فارس در عربستان برنامهریزی شده، هرچند هنوز زمان مشخصی برای آن اعلام نشده است.
لبنان؛ موضوعی کلیدی در مذاکرات
محمدباقر قالیباف روز چهارشنبه بار دیگر تأکید کرد که برقراری صلح در لبنان، کشوری که پس از حمله حزبالله مورد حمایت ایران به اسرائیل وارد جنگ شد، از ارکان اصلی دستیابی به توافق نهایی میان تهران و واشینگتن است.
او گفت: برای ما، آتشبس در لبنان به اندازه آتشبس در ایران مهم بوده و هست.
هرچند سطح درگیریها در لبنان طی روزهای اخیر کاهش یافته، اما حزبالله روز چهارشنبه پس از حمله پهپادی اسرائیل به یک خودرو در جنوب لبنان که به کشته شدن دو نفر انجامید، اسرائیل را به نقض آشکار آتشبس متهم کرد.
ارتش اسرائیل در مقابل اعلام کرد که دو عضو مسلح حزبالله را هدف قرار داده و تأکید کرد که به عملیات برای رفع تهدیدات فوری ادامه خواهد داد.
در همین حال، مقامهای لبنانی تحت فشار امریکا از ماه آوریل مذاکرات مستقیمی را با اسرائیل در واشنگتن آغاز کردهاند. با این وجود، بیروت تلاش دارد این گفتوگوها را از روند مذاکرات میان ایران و امریکا مستقل نگه دارد.
