تاکید اردوغان بر نقش بازدارنده «پیمان دفاعی مکه»، امنیت تنگه هرمز و حمایت از مرحله جدید در سوریه
رئیسجمهور ترکیه، با اشاره به امضای «پیمان دفاع مشترک مکه» میان ترکیه، عربستان و پاکستان، این توافق را گامی استراتژیک برای تقویت بازدارندگی و امنیت منطقهای دانست که هیچ کشوری را هدف قرار نمیدهد.
میدل ایست نیوز: رجب طیب اردوغان در گفتوگوی اختصاصی با الشرق الاوسط با تاکید بر روابط استراتژیک با ریاض و لزوم بازگشت آرامش به تنگه هرمز، اعلام کرد: سوریه وارد مرحله جدیدی شده و آنکارا اجازه تشکیل هیچ نهاد یا گروه تهدیدکننده امنیت ترکیه در شمال سوریه را نخواهد داد.
به گزارش الشرق الاوسط، در پی امضای پیمان دفاعی سهجانبه در مکه، رئیسجمهور ترکیه تاکید کرد که امنیت و استقرار در خاورمیانه باید به دست کشورهای همین منطقه تأمین شود و نسخههای وارداتی از خارج، تنها ویرانی به همراه داشتهاند
رجب طیب اردوغان، با تاکید بر اینکه روابط کشورش با عربستان سعودی یک «رابطه استراتژیک» است، تصریح کرد: دوره پیشرو شاهد گامهایی خواهد بود که روابط دو کشور را به سطوح بسیار بالاتری ارتقا میدهد.
وی همچنین اظهار داشت: تنگه هرمز یکی از شریانهای حیاتی اقتصاد جهانی است آرزو و انتظار ما این است که تنشهای فعلی هرچه زودتر پایان یابد و تنگه هرمز بار دیگر نقش خود را در خدمت به تجارت بینالمللی بهصورت امن، پایدار و بدون وقفه ایفا کند.
اردوغان این سخنان را در پاسخ به پرسشهای کتبی روزنامه «الشرق الاوسط» مطرح کرد که پس از امضای «پیمان دفاع مشترک مکه» با محمد بن سلمان، ولیعهد و نخست وزیر عربستان، و شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، در هفته گذشته در مکه مکرمه تنظیم شده بود.
رئیسجمهور ترکیه در پاسخهای خود گفت: تقلیل دادن پیمان دفاع مشترک مکه به یک واکنش زودگذر در برابر تشدید تنش میان ایالات متحده و ایران نادرست است.
وی توضیح داد: نباید به این موضوع صرفاً از بعد نظامی نگریست چراکه هدف اصلی این توافق، تقویت بعد بازدارندگی آن، تحکیم انگیزه امنیتی میان طرفها از طریق تقویت روحیه همبستگی و حفاظت از ثبات منطقهای است.
وی با اشاره به اینکه این پیمان برای تاکید بر حق دفاع مصرح در ماده ۵۱ منشور ملل متحد بوده است، تاکید کرد: این پیمان هیچ کشوری را هدف قرار نمیدهد بلکه به روی تمامی کشورهای برادری که مایل به پیوستن به آن باشند باز است.
اردوغان در این مصاحبه خواستار توقف فوری حملات اسرائیل به لبنان شد و با اشاره به اینکه سوریه اکنون در برابر مرحله جدیدی قرار دارد، افزود: مهمترین خواسته ما این است که این مرحله، زمینه را برای صلح پایدار، ثبات و بازسازی سوریه فراهم کند.
وی متعهد شد: کشورش اجازه حضور هیچگونه سازمان یا نهادی را در شمال سوریه یا هر بخش دیگری از آن که امنیت ترکیه را تهدید کند، نخواهد داد.
پیمان مکه؛ گامی استراتژیک برای بازدارندگی بومی
اردوغان تصریح کرد: ایده «پیمان دفاع مشترک مکه» برآیند شرایط جدیدی بود که تحولات منطقه تحمیل کرد و از آگاهی این سه کشور نسبت به مسئولیتهای مشترکشان سرچشمه گرفت. ما همواره بر این باور بودهایم که مسائل منطقه باید بهدست خود کشورهای منطقه حلوفصل شود و همواره از تلاشها برای یافتن راهکارهای منطقهای حمایت کردهایم. این رویکرد، همواره پایه و اساس نگاه ما به اوضاع بوده است. مسائل منطقه باید به دست بازیگران منطقهای به حلوفصل برسد و ما این اقدام را گام اول در راه تحقق این هدف میدانیم و در اینجا میخواهم بر نکتهای بسیار مهم تاکید کنم: این توافق به روی تمامی کشورهای برادری که خواستار صلح و ثبات هستند، باز است.
وی در پاسخ به این پرسش که آیا این پیمان ارتباطی با روند تنشهای شدید میان ایالات متحده و ایران دارد، یا ایده هماهنگی سهجانبه از قبل مطرح بوده است، گفت:شکی نیست که افزایش شدت تنش میان ایالات متحده و ایران، خطراتی برای تحولات منطقه به همراه دارد. اما تقلیل دادن «پیمان دفاع مشترک مکه» به یک بازتاب مقطعی و زودگذر از این تنشها نادرست است زیرا چنین برداشتی منجر به درک اشتباه از سیاستها و نیات ما میشود.
اردوغان تاکید کرد: نگاه ما در این پیمان به این سه کشور محدود نمیشود، بلکه امیدواریم گسترش یابد و شاید روزی شرایط مناسبی فراهم شود که همه کشورهای منطقه زیر یک سقف جمع شوند چراکه این بهترین گام در راه تحقق ثبات پایدار در سرتاسر منطقه خواهد بود.
وی افزود: گامی که امروز برداشتیم، خلقالساعه نبود، بلکه طرح این توافق از مدتها پیش و در جریان رایزنیها و دیدارهای مکرر ما با شرکایی که توافق را امضا کردند و دیگر کشورهای منطقه مطرح بوده است. ما سالهاست تاکید کردهایم که تقویت صلح و امنیت در منطقهمان مستلزم رایزنیهای منظم میان کشورهای ذیربط است و تلاشهای ما بر خدمت به این هدف متمرکز بوده است زیرا حلوفصل مسائل منطقه باید به دور از نسخههای تحمیلی از خارج انجام شود. ما به خوبی میدانیم که راهکارهای وارداتی از خارج، تنها کارساز نبوده بلکه بلایا به بار آوردهاند. از این رو، ما در ترکیه همواره متعهد به پیشبرد سیاستهایی بودهایم که بر اراده بومی و عقلانیت جمعی کشورهای منطقه متکی است.
رئیس جمهور ترکیه گفت: پیمان مکه پیش از هر چیز بر مبنای بازدارندگی جمعی شکل گرفته است؛ توافقی که به دنبال تقویت مجالات همکاریهای امنیتی و دفاعی است و راه را برای توسعه پروژههای مشترک در زمینه صنایع دفاعی و پشتیبانی از تلاشها در مبارزه با تروریسم میگشاید. این توافق هیچ طرفی را هدف قرار نمیدهد، بلکه هدف آن دستیابی به صلح، ثبات و رفاه برای ملتهای ماست.
اردوغان گفت: بندهای موجود در متن آن کاملاً شفاف و بیابهام است: مبنای پذیرفتهشده این است که هرگونه تهدید علیه امنیت یکی از طرفین، تهدیدی امنیتی برای سایر امضاکنندگان تلقی میشود. اما نباید به این موضوع صرفاً از بعد نظامی نگاه کرد چراکه هدف اصلی این توافق، تقویت بعد بازدارندگی آن، تحکیم انگیزه امنیتی میان طرفها از طریق تقویت روحیه همبستگی و حفاظت از ثبات منطقهای است.
رئیس جمهور ترکیه تاکید کرد: امروز کشورهای منطقه بیش از هر زمان دیگری مجبورند مسئولیت امنیت، ثبات و آینده خود را شخصاً بر عهده بگیرند. این همان اصلی است که ما همواره از آن دفاع کردهایم: هیچکس مسائل منطقه را بهتر از کشورها و ملتهای خود منطقه نمیشناسد. درست است که تحولات منطقهای ممکن است پیامدهای بینالمللی داشته باشد، اما تقویت حاکمیت منطقهای، همبستگی مشترک و اراده جمعی به تقویت ثبات جهانی کمک خواهد کرد.
وی تاکید کرد: ما در ترکیه بر این باوریم که ایجاد سازوکارهای مستحکمتر بهصورت هماهنگ میان کشورهای منطقه برای تأمین امنیت و ثبات بسیار حائز اهمیت است. ما همواره روابط خوبی با اکثر کشورهای منطقه داشتهایم و میدانیم که تبدیل این روابط به یک همکاری نهادینه و پایدار بسیار مفید خواهد بود. از این رو، معتقدیم کشورهای منطقه باید امنیت و ثبات اقتصادی خود را از طریق روابط نهادینه میان خود تضمین کنند.
رئیس جمهور ترکیه ادامه داد: چشمانداز موجود در شرایط کنونی تاکید میکند که آینده منطقه را نمیتوان منهای اراده کشورهای آن ترسیم کرد. هدف ما نباید تشکیل بلوکهای انحصارطلب و حذفکننده باشد، بلکه باید ساخت یک نظام همکاری منطقهای مبتنی بر احترام به حاکمیت، تمامیت ارضی، اعتماد متقابل و منافع مشترک باشد.
ضرورت بازگشت ثبات تنگه هرمز به عنوان شریان اقتصادی
وی در باره نقش این پیمان در تقویت امنیت در منطقه خلیج تصریح کرد: امنیت منطقه خلیج نه تنها برای کشورهای منطقه بسیار مهم است، بلکه برای اقتصاد جهانی و تجارت بینالملل نیز اهمیت فراوانی دارد. پروندههای زیادی مستقیماً با امنیت و صلح این منطقه گره خوردهاند، از امنیت تأمین انرژی گرفته تا سلامت مسیرهای دریانوردی، و از تداوم حرکت تجاری تا ثبات اقتصادی جهان. این یک طرح صرفاً تئوریک نیست بلکه تحولات چند ماه اخیر این مسئله را به روشنی به ما نشان داد.
اردوغان افزود: بنابراین، ما بر این باوریم که هر گامی با هدف تقویت امنیت و ثبات در منطقه خلیج ، نه تنها در سطح منطقهای، بلکه از منظر صلح و شکوفایی جهانی واجد ارزش و اهمیت است. ما به صلح و ثبات در منطقه خلیج فارغ از رویکردمان نسبت به امنیت خود و صلح منطقهای نمینگریم و لذا به مسئولیتهای خود عمل می کنیم و به تلاشهای دیپلماتیک سازنده ادامه خواهیم داد.
وی درباره وضعیت تنگه هرمز در آینده نیز گفت: تنگه هرمز منطقهای با اهمیتی است که از چارچوب و محدوده منطقهای فراتر رفته و به سطح جهانی میرسد. این منطقه یک گذرگاه استراتژیک فوقالعاده مهم برای تأمین انرژی جهانی و تجارت بینالمللی محسوب میشود. از این رو، هرگونه تنشی در این منطقه پیامدهایش منحصر به کشورهای منطقه نمیماند و تمام جهان آثار آن را از طریق قیمت نفت مشاهده و لمس کردهاند.
رئیس جمهور ترکیه عنوان کرد: تنگه هرمز ثابت کرده که یکی از شریانهای حیاتی اقتصاد جهانی است. آرزو و انتظار ما این است که تنشهای کنونی هرچه زودتر پایان یابد و تنگه هرمز بار دیگر نقش خود را در خدمت به تجارت بینالمللی بهصورت امن، پایدار و بدون قطعی ایفا کند. این امر نیز به نوبه خود مشروط به خویشتنداری همه طرفها و باز نگهداشتن کانالهای دیپلماسی است.
اردوغان تاکید کرد: ما هرگز از تشدید تنش حمایت نکردهایم، بلکه برعکس، از حل مشکلات از طریق مذاکره و برقراری گفتوگو با تمامی طرفها دفاع کرده و کوشیدهایم طرفها را پای یک میز جمع کنیم زیرا میدانیم دستیابی به راهکار پایدار، چه در تنگه هرمز، چه در اوکراین یا فلسطین، نه از طریق منازعه، بلکه از طریق دیپلماسی محقق میشود. کشورهای منطقه مسئولیت بزرگی در قبال امنیت این آبراه حیاتی و حساس دارند. ما معتقدیم تقویت مالکیت منطقهای و مفهوم امنیت مشترک میتواند سهم بسزایی در ثبات تنگه هرمز داشته باشد. هدف باید بازگشت تنگه هرمز به وضعیت طبیعی، امن و پایدار خود باشد و این وضعیت بهصورت مستمر و دائمی درآید.
بر توسعه روابط با عربستان تاکید داریم
اردوغان درباره توسعه روابط با عربستان هم گفت: ما از مسئولیتهای مشترک خود در قبال صلح و ثبات منطقهمان آگاهیم و بر این اساس رفتار میکنیم. ما در ترکیه اهمیت زیادی برای ثبات و امنیت عربستان سعودی و سایر کشورهای منطقه قائلیم چراکه هر بحرانی، هرچند محدود، در منطقه ما رخ دهد، بر تمامی کشورهای منطقه بهویژه در زمینه مهاجرت و تروریسم تاثیر میگذارد. من معتقدم که در مرحله پیشرو، گامهایی خواهیم برداشت که روابط دو کشور را به سطوح بسیار بالاتری ارتقا دهد.
صلح و ثبات لبنان بر کل منطقه تاثیرگذار است
وی درباره مسائل لبنان نیز گفت: لبنان برای ما صرفاً یک کشور نزدیک از نظر جغرافیایی نیست، بلکه کشوری دوست و برادر است که پیوندهای تاریخی ما را به هم متصل میکند. امنیت، صلح و ثبات لبنان اهمیت زیادی برای ثبات کل منطقه ما دارد. حاکمیت، یکپارچگی سیاسی و تمامیت ارضی لبنان باید مانند سایر کشورهای منطقه حفظ شود.
اردوغان گفت: ما همچنین با پیچیدهتر کردن مسائل داخلی لبنان از طریق مداخلات خارجی یا ابزارهای نظامی و تبدیل این کشور به عرصه ای برای رقابت میان قدرتهای خارجی مخالفیم. ما باور داریم این حق لبنانیهاست که خودشان و با اراده آزادشان درباره آینده کشورشان تصمیم بگیرند.
رئیس جمهور ترکیه تصریح کرد: حملات اسرائیل به لبنان باید در سایه سیاستهای تجاوزکارانه و توسعهطلبانهای که اسرائیل پیش گرفته و مشکل اصلی منطقه را تشکیل میدهد، به سرعت متوقف شود و در این راستا، ما مذاکرات جاری برای دستیابی به آتشبس در لبنان را گامی مثبت میدانیم. امنیت و ثبات لبنان را نمیتوان جدا از صلح منطقهای دید. تاریخ خاورمیانه نباید بهصورت مداوم با درگیری، ویرانی و رنج نوشته شود. این منطقه شایسته آن است که از صلح، آرامش و شکوفایی برخوردار گردد. این رویکردی است که تمامی تلاشهای دیپلماتیک ما در ترکیه بر آن استوار است. نام منطقه ما سالهای طولانی با جنگ و اشک گره خورده است و ما باید تمام تلاش خود را برای تغییر این واقعیت به کار بگیریم.
اردوغان گفت: ما اراده و تعهد خود را در این باره به جوزف عون رئیس جمهور و نواف سلام نخستوزیر اخیراً میزبانشان در کشورمان بودیم، ابراز داشتهایم.
فصل تازه در سوریه و خطقرمز آنکارا در شمال این کشور
اردوغان درباره ارزیابی خود از اوضاع سوریه نیز گفت: ما مسیر تغییراتی را که سوریه شاهد آن است، به عنوان یک نقطه عطف تاریخی از حیث اراده ملت سوریه برای تعیین آینده خود میدانیم. ترکیه از ابتدا از تمامیت ارضی، یکپارچگی سیاسی و حاکمیت سوریه دفاع کرده است. جنگ، تروریسم و عدم ثباتی که سوریه از آن رنج برد، هزینههای سنگینی به کل منطقه تحمیل کرد.
وی افزود: اکنون ما در برابر مرحله جدیدی هستیم. مهمترین خواسته ما این است که این مرحله زمینه را برای صلح پایدار، ثبات و بازسازی سوریه هموار کند.
رئیس جمهور ترکیه خاطرنشان کرد: ما اجازه حضور هیچگونه سازمان یا نهادی را در شمال سوریه یا هر بخش دیگری از آن که امنیت ترکیه را تهدید کند، نخواهیم داد. همانطور که تمامیت ارضی سوریه برای ما اهمیت بالایی دارد، امنیت ملی ترکیه نیز از همان میزان اهمیت برخوردار است.
اردوغان ادامه داد: از زمان آغاز این مرحله، خواسته ما این بوده است که برادران سوری ما بتوانند در کشور خود در امنیت و صلح زندگی کنند. سوریه از دسامبر ۲۰۲۴ گام مهمی در مسیر بهبود شرایط امنیتی، ایجاد زمینه لازم برای توسعه اقتصادی و برقراری توافق اجتماعی برداشته است. طبعاً مالکیت منطقهای و حمایت منطقهای از حکومت سوریه، نقش مهمی در تحقق این نتایج داشته است. حکومت سوریه که موفق شد روابط خوبی با کشورهای منطقه و جامعه بینالمللی توسعه دهد، توانایی خود را در پرهیز از ورود به منازعات اضافی از طریق تمرکز بر برنامه ها و طرح های ثبات و امنیت پایدار نشان داده است.
وی افزود: امروز عادیسازی اوضاع در سوریه، در واقع به یک مسئله استراتژیک برای کل منطقه تبدیل شده است. سوریه به جای اینکه نامش با منبع عدم ثبات گره بخورد، اکنون نامش با پروژههای ارتباطی و توسعه پیوند خورده است.
اردوغان عنوان کرد: ترکیه همانطور که تا امروز انجام داده، به مسئولیتپذیری و انجام وظایف خود برای ثبات سوریه، کمک به احیای دوباره آن و تقویت صلح منطقهای ادامه خواهد داد. همچنین ترکیه مصمم است در این مسیر با شرکای منطقهای و بینالمللی خود همکاری کند و ما معتقدیم در زمانی که صفحه جدیدی در سوریه باز شده است، این صفحه نباید با دردهای جدید، بلکه باید با روح صلح، برادری، حاکمیت و با نگاهی مبتنی بر آینده مشترک نوشته شود.
