تاثیر حضور مظلوم عبدی در کاخ ریاستجمهوری سوریه بر وضعیت کردها
انتصاب مظلوم عبدی(کوبانی)، فرمانده سابق نیروهای دموکراتیک سوریه به عنوان مشاور احمد الشرع، میتواند روند ادغام نیروهای کرد در ساختار دولت را تسریع کند، اما موفقیت آن به توانایی او برای همراه کردن نیروهای مسلح سابق و جلوگیری از تنشهای محلی بستگی دارد.
میدل ایست نیوز: انتصاب مظلوم عبدی (کوبانی)، فرمانده سابق نیروهای دموکراتیک سوریه، به عنوان مشاور رئیسدوره انتقالی سوریه را میتوان یکی از مهمترین نشانههای ورود روابط میان دمشق و کردهای سوریه به مرحلهای تازه دانست.
به نوشته الشرق الاوسط، این انتصاب میتواند به تسریع روند ادغام نیروهای کرد و نهادهای اداره خودگردان در ساختار دولت سوریه کمک کند و زمینه را برای برقراری ثبات بیشتر در شمال و شرق کشور فراهم سازد. با این حال، موفقیت این روند تا حد زیادی به میزان نفوذ عبدی بر نیروهای مسلحی بستگی دارد که تا همین اواخر تحت فرمان او فعالیت میکردند.
به گزارش کردپرس، احمد الشرع روز پنجشنبه و تنها سه روز پس از آنکه عبدی از پایان مأموریت و انحلال نیروهای دموکراتیک سوریه خبر داد، مظلوم عبدی را به عنوان مشاور ریاستجمهوری منصوب کرد. این دو تحول در فاصلهای کوتاه، عملاً پایان یک دوره مهم در تاریخ سیاسی و نظامی کردهای سوریه را رقم زد. در این دوره نیروهای تحت رهبری کردها با حمایت امریکا بخشهای گستردهای از شمال و شرق سوریه را اداره میکردند و در جنگ علیه داعش نیز نقش اصلی داشتند.
عبدالکریم عمر، سیاستمدار کرد سوری و نماینده پیشین اداره خودگردان در دمشق، این انتصاب را نشانهای مثبت ارزیابی کرده است. به گفته او، حضور شخصیتی مانند عبدی در دفتر ریاستجمهوری میتواند به کاهش فاصله میان دمشق و کردها، افزایش اعتماد متقابل و ایجاد کانالهای گستردهتر برای گفتوگو درباره مسائل ملی کمک کند.
عمر معتقد است در صورت وجود اراده سیاسی و گفتوگوی جدی، میتوان به سمت ادغام تدریجی و توافقشده نهادهای نظامی، امنیتی و مدنی اداره خودگردان در ساختار دولت سوریه حرکت کرد. باید این روند، از یک سو حقوق کردها و دیگر جوامع منطقه را در نظر بگیرد و از سوی دیگر به حفظ وحدت و حاکمیت سوریه کمک کند.
این تحولات در چارچوب توافق ۲۹ ژانویه میان احمد الشرع و مظلوم عبدی شکل گرفته است. بر اساس این توافق، نهادهای نظامی، امنیتی و غیرنظامی اداره خودگردان باید در ساختارهای دولتی سوریه ادغام شوند. همچنین قرار است کنترل گذرگاههای مرزی، میادین نفت و گاز و دیگر منابع اقتصادی به دولت مرکزی بازگردد و نیروهای خارجی نیز منطقه را ترک کنند.
با این حال، درباره اینکه انتصاب عبدی تا چه اندازه میتواند به ثبات در شمال و شرق سوریه کمک کند، دیدگاههای متفاوتی وجود دارد. عبدالعزیز تمو، رئیس انجمن مستقل کردهای سوریه، معتقد است این تصمیم نشان میدهد پرونده نیروهای دموکراتیک سوریه و دیگر گروههای مسلح وابسته به حزب کارگران کردستان ترکیه یا پ.ک.ک وارد مرحله پایانی شده است و فرمانده آن اکنون به جای فعالیت نظامی، در ساختار سیاسی دولت سوریه حضور دارد.
تمو در عین حال تأکید میکند که امنیت آینده منطقه به میزان توانایی عبدی برای تأثیرگذاری بر گروههای مسلحی؛ از جمله یگانهای مدافع خلق و یگانهای مدافع زنان وابسته است که در گذشته در چارچوب نیروهای دموکراتیک سوریه فعالیت میکردند. از نگاه او، اگر این نیروها به روند جدید تن ندهند، دیگر از نظر دولت سوریه مبنای قانونی برای ادامه فعالیت آنها وجود نخواهد داشت.
اما پایان بخش نظامی این بحران به تنهایی برای برقراری ثبات کافی نیست. تمو میگوید جوامع منطقه نیز نیازمند نوعی آشتی و بازسازی روابط اجتماعی است. او مدعی است که در سالهای گذشته به کردها، عربها و دیگر ساکنان منطقه آسیبهایی وارد شده و برای ترمیم این شکافها باید از ظرفیت رهبران اجتماعی و سیاستمداران مستقل استفاده کرد.
در حسکه نیز شماری از چهرههای عرب از انتصاب عبدی استقبال کردهاند. شیخ مضر حمد الاسعد، مدیر انجمن پناهندگان سوریه، گفته است این اقدام میتواند روند ادغام نیروهای دموکراتیک سوریه و اداره خودمختار در دولت سوریه را سرعت ببخشد. او تأکید کرده است که این ادغام باید در عمل؛ از آزادی زندانیان و روشن شدن سرنوشت مفقودان گرفته تا شناسایی و خروج نیروهای خارجی حاضر در منطقه نیز خود را نشان دهد.
الاسعد همچنین خواستار تحویل ادارات و ساختمانهای دولتی به دمشق و پایان فعالیت ایستهای بازرسی و تجمعات نظامی گروههایی شده است که هنوز به نام نیروهای دموکراتیک سوریه فعالیت میکنند. به گفته او، ادامه چنین فعالیتهایی میتواند تنش میان ساکنان و نیروهای مسلح را افزایش دهد و روند بازگشت ثبات را دشوار کند.
اعتراضات ماه ژوئیه در حسکه نیز نشان داد که مسئله فقط توافق میان دمشق و فرماندهان کرد نیست و بخشی از جامعه محلی خواهان بازگشت اقتدار دولت مرکزی هستند. معترضان خواستار گسترش کنترل دولت بر استان، بازگشت آوارگان و پایان دادن به نفوذ نیروهای دموکراتیک سوریه شدند.
استان حسکه از نظر اقتصادی نیز اهمیت ویژهای دارد. به گفته الاسعد، برقراری امنیت در این منطقه میتواند زمینه را برای بازسازی زیرساختها، اجرای طرحهای کشاورزی و صنعتی و از سرگیری فعالیتهای مرتبط با نفت و گاز فراهم کند. بازگشت امنیت همچنین میتواند به بازگشت آوارگان و جلوگیری از ادامه موج مهاجرت از منطقه کمک کند.
در نهایت، جایگاه جدید مظلوم عبدی را باید بیش از یک انتصاب تشریفاتی دید. او اکنون از فرماندهی یک نیروی مسلح به حضور در ساختار رسمی ریاستجمهوری سوریه منتقل شده است. همین تغییر میتواند او را به یکی از مهمترین حلقههای ارتباط میان دمشق و جامعه کرد تبدیل کند. اما اینکه این جایگاه جدید تا چه اندازه اثرگذار باشد، در نهایت به اتفاقاتی از جمله نحوه ادغام نیروها و تعیین تکلیف سلاحها، بازگشت آوارگان، تحویل منابع اقتصادی و روشن شدن چارچوب حقوق سیاسی و فرهنگی کردها بستگی دارد.
به همین دلیل، آزمون واقعی انتصاب مظلوم عبدی از دفتر ریاستجمهوری آغاز نمیشود، بلکه در شمال و شرق سوریه رقم خواهد خورد. باید مشخص شود آیا انحلال نیروهای دموکراتیک سوریه واقعاً به پایان یک ساختار نظامی جدا از دولت منجر میشود یا اینکه بخشی از این ساختار همچنان در اشکال و نامهای جدید به فعالیت خود ادامه خواهد داد.
