فارین پالیسی بررسی کرد؛چگونه قمار «نتانیاهو» به شکست انجامید؟
فارین پالیسی نوشت که اعلام ترامپ در روز انتخابات مبنی بر پایان کمک‌های نظامی امریکا به اسرائیل، همراه با این خبر که نتانیاهو ماه‌ها پیش با این تصمیم موافقت کرده بود، واکنش‌های گسترده‌ای برانگیخت. ایهود باراک این توافق را «توافقی ننگین» خواند و گادی آیزنکوت درباره خطرات جدی آن هشدار داد. قمار نتانیاهو بر حزب جمهوری‌خواه، اکنون اسرائیل را در موقعیتی آسیب‌پذیر و بدون برخورداری از حمایت دوحزبی در امریکا قرار داده است.
میدل ایست نیوز: درحالی‌که اسرائیلی‌ها هنوز در تلاش بودند با نتیجه نامشخص انتخابات ۲۷ اکتبر خود کنار بیایند، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، در روز برگزاری انتخابات میان‌دوره‌ای امریکا، با اظهاراتی تازه افکار عمومی اسرائیل را بیش از پیش سردرگم کرد. ترامپ در گفت‌وگو با شبکه فاکس‌نیوز اعلام کرد که نه‌تنها کمک‌های نظامی امریکا به اسرائیل را تا پایان سال جاری میلادی متوقف خواهد کرد، بلکه اشاره کرد بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، نیز با این تصمیم موافقت کرده است.
به گزارش فارین پالیسی و به نقل از میرو، ترامپ در مصاحبه با برنامه «فاکس اند فرندز» گفت: «در مورد پرداخت پول به اسرائیل، من و بی‌بی نتانیاهو… چند ماه پیش به توافق رسیدیم که این کمک‌ها را متوقف کنیم و آن‌ها هم با این موضوع مشکلی ندارند.»
البته نتانیاهو در ماه ژانویه و در گفت‌وگو با نشریه اکونومیست گفته بود که امیدوار است طی دهه آینده وابستگی اسرائیل به کمک‌های نظامی امریکا را «به‌تدریج کاهش دهد». بااین‌حال، او تاکنون هیچ نشانه‌ای از توافقی برای پایان دادن به این کمک‌ها از همین سال ارائه نکرده است. اکنون، در شرایطی که فشارها بر نتانیاهو افزایش یافته، دفتر نخست‌وزیری تلاش می‌کند توقف کمک‌های نظامی امریکا را نه به‌عنوان قطع حمایت، بلکه در قالب «گذار از دریافت کمک به‌سوی مشارکت و سرمایه‌گذاری متقابل» توجیه کند.
باراک: توافقی ننگین
واکنش‌های اعتراضی در اسرائیل بلافاصله آغاز شد. اظهارات ترامپ پرسش‌های مهمی را درباره بهای سیاسی این توافق احتمالی مطرح کرده است؛ به‌ویژه اینکه آیا موافقت با پایان دادن به کمک‌های امریکا، امتیازی بوده که نتانیاهو در ازای حمایت انتخاباتی ترامپ از خود به دست آورده است یا خیر.
ایهود باراک، نخست‌وزیر پیشین اسرائیل، نتانیاهو را به طراحی یک «توافق ننگین» متهم کرد؛ توافقی که بنا بر اعلام او، در آن کمک‌های نظامی امریکا با حمایت انتخاباتی رئیس‌جمهور این کشور مبادله شده است. باراک در ادامه نتیجه گرفت که نتانیاهو «از اختیارات خود فراتر رفته» و «به‌کلی فاقد صلاحیت برای رهبری یک کشور است.»
گادی آیزنکوت، رهبر اپوزیسیون اگرچه از طرح چنین اتهاماتی خودداری کرد، اما به همان اندازه موضعی انتقادی اتخاذ کرد.
او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «روابط ویژه اسرائیل با ایالات متحده، یکی از ارکان اصلی امنیت ملی ماست. اینکه دستگاه امنیتی اسرائیل، هم‌زمان با شهروندان این کشور و از طریق رسانه‌ها، از تغییر در روابط راهبردی مطلع می‌شود، نشان می‌دهد رفتار بنیامین نتانیاهو تا چه اندازه به یک خطر واقعی تبدیل شده است.»
ونس، جنگ با ایران را عامل شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان می‌داند
اینکه ترامپ چنین اظهاراتی را در روز انتخابات میان‌دوره‌ای امریکا مطرح کرد، خود گویای افول جایگاه اسرائیل در طیف‌های مختلف سیاسی امریکا است. به نظر می‌رسد ترامپ تصور می‌کرد این موضع‌گیری در شرایط افزایش نارضایتی عمومی از تورم و هزینه‌های زندگی، می‌تواند برای رأی‌دهندگان جذاب باشد.
این پرسش که چرا یک قدرت اقتصادی و فناورانه پیشرفته مانند اسرائیل همچنان به میلیاردها دلار کمک نظامی از محل مالیات شهروندان امریکایی نیاز دارد، به‌تدریج اهمیت سیاسی بیشتری پیدا کرده است؛ حتی اگر بخش قابل‌توجهی از این کمک‌ها دوباره به صنایع دفاعی امریکا بازگردد.
بااین‌حال، مسئله اصلی که در پس این تحولات قرار دارد، جنگ جاری با ایران و افزایش نارضایتی‌ها از حمایت امریکا از اسرائیل است. شماری از چهره‌های برجسته حزب جمهوری‌خواه، از جمله جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور امریکا، آشکارا جنگ را عامل اصلی شکست انتخاباتی حزب خود معرفی کرده‌اند.
ونس بلافاصله پس از اعلام نتایج انتخابات، در شبکه اجتماعی ایکس برخلاف روایت رسمی و سنتی کاخ سفید موضع گرفت و صریحاً نوشت: «دلیل شکست ما، جنگ است… همه می‌دانند چرا شکست خوردیم. هرگونه گفت‌وگوی صادقانه درباره مسیر پیش رو باید از همین نقطه آغاز شود.»
او همچنین مدعی شد که رأی‌دهندگان خواهان تغییر در روابط واشنگتن با اسرائیل هستند.
ونس با اشاره به نظرسنجی‌های داخلی حزب جمهوری‌خواه گفت رأی‌دهندگانی که در انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۴ به ترامپ رأی داده بودند، اما در انتخابات میان‌دوره‌ای به دموکرات‌ها روی آوردند، سه مطالبه اصلی داشتند: پایان دادن به جنگ، کاهش فشار اقتصادی ناشی از افزایش سرسام‌آور قیمت سوخت و ایجاد تغییری بنیادین در روابط واشنگتن با اسرائیل.
ترامپ نیز در مصاحبه روز یکشنبه خود با برنامه «۶۰ دقیقه» شبکه سی‌بی‌اس، با ارزیابی ونس درباره تأثیر جنگ ایران بر شکست جمهوری‌خواهان مخالفت نکرد و افزود: «به شکل باورنکردنی، مخالفت زیادی با اسرائیل وجود دارد.»
آیا مواضع نتانیاهو درباره ایران با یکدیگر سازگار است؟
اگرچه این ترامپ بود که در ماه فوریه جنگ علیه ایران را آغاز کرد اما نتانیاهو هرگز تمایل خود را برای اجرای یک عملیات نظامی مشترک پنهان نکرده بود. او حتی پس از عملیات «خشم حماسی» (Operation Epic Fury) نیز بارها تلاش کرده است ترامپ را به ازسرگیری جنگ ترغیب کند.
نتانیاهو تهدید ایران را نه‌فقط مسئله‌ای امنیتی و منطقه‌ای، بلکه ابزاری سیاسی برای منحرف کردن افکار عمومی اسرائیل از ناکامی‌های رهبری خود در آستانه و پس از حملات ۷ اکتبر ۲۰۲۳ تلقی کرده است.
در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای امریکا، روزنامه نیویورک‌تایمز گزارشی منتشر کرد که بر اساس آن، اسرائیل اطلاعاتی را با ایالات متحده و کشورهای حوزه خلیج فارس به اشتراک گذاشته بود که مدعی احتمال برنامه‌ریزی ایران برای استفاده از سلاح‌های شیمیایی علیه این کشورها بود.
بااین‌حال، مقام‌های امریکایی با تردید به این اطلاعات نگریستند و معتقد بودند این اقدام بخشی از تلاش هماهنگ نتانیاهو برای سوق دادن ترامپ به سمت حملات نظامی مجدد علیه ایران بوده است.
ادبیات سیاسی نتانیاهو درباره ایران با تناقض‌های آشکاری همراه است. او در ژوئن ۲۰۲۵ با افتخار از موفقیت تاریخی در نابودی توانمندی‌های هسته‌ای ایران سخن گفته بود، اما اکنون موضع خود را تغییر داده و بار دیگر بر ضرورت فوری و وجودی رویارویی نظامی تأکید می‌کند.
نتانیاهو در ۲۵ اکتبر تصویری تولیدشده با هوش مصنوعی منتشر کرد که انفجار هسته‌ای بر فراز تل‌آویو را به تصویر می‌کشید. او در پیامی هشدار داد که کنار گذاشتن رهبری‌اش از سوی رأی‌دهندگان می‌تواند به وقوع «هولوکاست دوم» منجر شود.
رقبای سیاسی او این اقدام را تلاشی برای ایجاد بحرانی ساختگی با ایران و به تعویق انداختن انتخابات توصیف کردند.
این تحولات به بروز شکافی بی‌سابقه میان نتانیاهو و ایال زمیر، رئیس ستاد کل ارتش اسرائیل، انجامید. زمیر در برابر دستورهای سیاسی‌ای مقاومت کرد که به باور او می‌توانست زمینه‌ساز شعله‌ور شدن فوری و غیرضروری یک بحران منطقه‌ای شود.
یائیر گولان، رهبر حزب دموکرات‌ها، اعلام کرد که نتانیاهو «اعتماد عمومی لازم» و «مشروعیت اخلاقی یا حتی توانایی اولیه» برای هدایت چنین کارزاری را ندارد.
جرمی ایزاکاروف، سفیر پیشین اسرائیل در آلمان نیز خاطرنشان کرد که مانورهای سیاسی نتانیاهو درباره ایران، «به‌شدت به اعتبار اسرائیل در عرصه بین‌المللی آسیب می‌زند.»
نتانیاهو روز سه‌شنبه، در نشست افتتاحیه دوره جدید کنست (پارلمان اسرائیل)، بار دیگر گفت که دولت او تهدید فوری و موجودیتی را از میان برداشته، اما ایران در حال احیای برنامه هسته‌ای خود است و همچنان از هدف خود برای نابودی اسرائیل دست نکشیده است.
او تأکید کرد که تنها راه از میان برداشتن این تهدید موجودیتی، سرنگونی حکومت ایران است و در ادامه، بار دیگر مدعی شد که دولتش «چهره خاورمیانه را تغییر داده است.»
اهداف نهایی نتانیاهو با راهبرد واشنگتن در تضاد است
به نظر می‌رسد اهداف نهایی نتانیاهو با اولویت‌های دولت ترامپ در تضاد قرار دارد. دولت امریکا استفاده از قدرت نظامی را عمدتاً ابزاری برای بازگشایی تنگه هرمز و وادار کردن تهران به عقب‌نشینی در مناقشه هسته‌ای می‌داند.
نتانیاهو در سخنرانی تحریک‌آمیز خود همچنین مدعی شد که تنها تشکیل یک دولت وحدت ملی ــ که ظاهراً قرار است تحت رهبری خود او باشد ــ می‌تواند اسرائیل را برای مواجهه با چالش‌های پیش رو آماده کند. او هم‌زمان نمایندگان عرب کنست را متهم کرد که به دنبال نابودی کشور هستند.
آیزنکوت بلافاصله در واکنش به این اظهارات، سخنرانی نتانیاهو را «آکنده از نفرت» توصیف کرد و گفت این مواضع نشان می‌دهد که او شایستگی تصدی مقام نخست‌وزیری را ندارد.
نتانیاهو ظاهراً هنوز این واقعیت را درک نکرده است که حتی در میان متحدان پیشین او در حزب جمهوری‌خواه امریکا نیز جایگاه سیاسی‌اش به‌تدریج به موضوعی مناقشه‌برانگیز و هزینه‌زا تبدیل شده است.
مذاکرات ائتلافی بر ابهام‌ها می‌افزاید
نتانیاهو در حال حاضر و تا زمان تشکیل دولت جدید، همچنان به‌عنوان نخست‌وزیر موقت در قدرت باقی مانده است؛ درحالی‌که آیزنکوت برای تشکیل کابینه جدید تلاش می‌کند.
ازسرگیری درگیری‌ها با ایران، با هماهنگی امریکا، می‌توانست برای نتانیاهو بسیار سودمند باشد؛ چراکه چنین تحولی ممکن بود افتتاح پارلمان تازه‌منتخب و روند تشکیل دولت جدید را به تأخیر بیندازد.
هدف اصلی نتانیاهو همچنان جلوگیری از شکل‌گیری ائتلافی مخالف است که احزاب عرب در آن عضویت داشته باشند یا از آن حمایت کنند؛ احزابی که در انتخابات اخیر به بازیگران تعیین‌کننده و کلیدی در معادلات تشکیل دولت تبدیل شدند.
نتانیاهو با به‌کارگیری الگویی مشابه شیوه سیاسی ترامپ برای به چالش کشیدن نتایج انتخابات، از طریق داوید زینی، رئیس وفادار به خود در سازمان امنیت داخلی شین‌بت، تحقیقاتی را علیه نمایندگان عرب اپوزیسیون به جریان انداخته است؛ تحقیقاتی که به گفته منتقدان، فاقد مبنای مستند هستند و نگرانی‌های جدی قانون اساسی را برانگیخته‌اند.
اگرچه آیزنکوت مأموریت تشکیل دولت را دریافت کرده است، پیروزی شکننده او و تردیدهای همچنان پابرجای اپوزیسیون درباره ضرورت همکاری با احزاب عرب، چشم‌انداز تشکیل ائتلاف را با ابهام جدی روبه‌رو کرده است.
قمار نتانیاهو، اسرائیل را در موقعیت آسیب‌پذیر قرار داده است
درحالی‌که جریان‌های راست‌گرای اسرائیل، روابط نتانیاهو با ترامپ و احتمال ازسرگیری عملیات نظامی مشترک امریکا و اسرائیل علیه ایران را یک دستاورد راهبردی می‌دانند، پیامدهای بلندمدت این رویکرد می‌تواند بسیار سنگین باشد.
نتانیاهو با قرار دادن تمام تخم‌مرغ‌های خود در سبد حزب جمهوری‌خواه، حمایت فراجناحی و دوحزبی امریکا از اسرائیل را به‌شدت تضعیف کرده است. اکنون، در پی تغییر قاطع موازنه قدرت در کنگره به نفع دموکرات‌ها، او در موقعیتی به‌شدت آسیب‌پذیر قرار گرفته است: از یک سو با منتقدان سرسخت در جناح چپ امریکا روبه‌روست و از سوی دیگر، پایگاه رأی خشمگین جمهوری‌خواهان به دنبال یافتن مقصری سیاسی برای شکست انتخاباتی خود است.
ترامپ اکنون نشانه‌هایی از تمایل خود به کنار گذاشتن گزینه جنگ نشان می‌دهد و اعلام کرده است که در صورت پیشرفت مذاکرات با ایران، ازسرگیری درگیری‌ها «بسیار بعید» خواهد بود.
بااین‌حال، پس از شکست هفته گذشته جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای، کریس رودی، از متحدان نزدیک ترامپ، در گفت‌وگو با بی‌بی‌سی اظهار داشت که همچنان ۸۰ درصد احتمال وجود دارد که رئیس‌جمهور امریکا مجوز اقدام نظامی علیه تهران را صادر کند.
در چنین شرایطی، نتانیاهو همچنان انگیزه‌های سیاسی متعددی برای شرط‌بندی بر سر تشدید تنش‌های منطقه‌ای دارد؛ اقدامی که می‌تواند به بقای سیاسی او کمک کند، اما در عین حال، مستقیماً به تاب‌آوری دموکراتیک اسرائیل و جایگاه بین‌المللی آن آسیب برساند.
به نظر می‌رسد نتانیاهو دیگر راه فراری در برابر پیامدهای قمار سیاسی خود ندارد.
رئیس‌جمهور غیرقابل‌پیش‌بینی امریکا که در دوران پایانی ریاست‌جمهوری خود قرار دارد، ممکن است احساس کند دیگر چیز زیادی برای از دست دادن ندارد؛ اما برای نتانیاهو و جامعه‌ای در اسرائیل که بیش از پیش در عرصه بین‌المللی منزوی شده است، پیامدهای این تحولات می‌تواند بسیار سرنوشت‌ساز باشد.
